Φυσικό Πρόσωπο

Λεντάκης, Ανδρέας

1935 -1997

Ο Ανδρέας Λεντάκης ήταν πολιτικός, συγγραφέας, στοχαστής και φιλόλογος. Γεννήθηκε στην Αντίς Αμπέμπα, δεύτερος γιος του Βασίλη Λεντάκη, οικοδόμου και γλύπτη, και της Ευαγγελία Νουάρου, που ήταν Έλληνες μετανάστες από την Κάρπαθο με κρητική καταγωγή. Στα τρία του χρόνια έχασε τη μητέρα του και στα εννέα και τον πατέρα. Τα δύο παιδιά ανέλαβε το ζεύγος Κουσουμπέση, η αδελφή της μητέρας τους, Ευδοκία, με το σύζυγό της, ο οποίος απεβίωσε πέντε χρόνια αργότερα, οπότε ο Ανδρέας υποχρεώθηκε να εργάζεται.
Παρά τις δυσκολίες ολοκλήρωσε το 6τάξιο Γυμνάσιο το 1953 και εγγράφηκε ως αριστούχος-υπότροφος της Ελληνικής Κοινότητας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία. Η υποτροφία του αφαιρέθηκε στη λήξη του πρώτου έτους σπουδών του λόγω της δυναμικής εμπλοκής του στους δημοκρατικούς αγώνες της εποχής, κυπριακό κ.α, ενώ εντάχθηκε και στην παράνομη ΕΠΟΝ. Στη διάρκεια της φοίτησης και εξαιτίας της δράσης του, του αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένεια για 19 συναπτά έτη. Μόνο μεταπολιτευτικά, το 1976, την επανέκτησε.
Μιλούσε τέλεια έξι γλώσσες, εκτός της ελληνικής, την αγγλική, γαλλική, ισπανική, ιταλική και αιθιοπική γλώσσα. Ήταν βαθύς γνώστης της αρχαιοελληνικής και λατινικής Γραμματείας.

Κατά τα έτη 1955-1958 υπήρξε ιδρυτικό μέλος και Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου Φοιτητών της Φιλοσοφικής σχολής, ιδρυτικό μέλος της φοιτητικής εφημερίδας «Πανσπουδαστικής» και ο τελευταίος της αρχισυντάκτης μέχρι το κλείσιμό της από τη δικτατορία το 1967, ιδρυτικό μέλος και υπεύθυνος Δημοσίων Σχέσεων της ΔΕΣΠΑ (Διοικούσα Επιτροπή Συλλόγων Πανεπιστημίου Αθηνών). Το 1957 συμμετείχε ως βασικός οργανωτής και Γραμματέας στο Α΄ Πανσπουδαστικό Συνέδριο. Εκπροσώπησε το φοιτητικό κίνημα σε διεθνή συνέδρια (Μόσχα, Πράγα, Κούβα, Λονδίνο, Γκάνα).
Το 1958 διετέλεσε μέλος της Γραμματείας του Κεντρικού Συμβουλίου της Νεολαίας της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (Κ.Σ. Ν. ΕΔΑ) και τα έτη 1958-1962 μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Εργαζομένων Φοιτητών και Γραμματέας του από το 1958 έως και το 1962.
Ο Ανδρέας Λεντάκης ήταν ο εμπνευστής του συνθήματος του «15% - προίκα στην παιδεία και όχι στη Σοφία» και του δημοψηφίσματος, που οδήγησε στη συγκέντρωση 1.000.000 και πλέον υπογραφών, καθώς και βασικός συντελεστής του φοιτητικού κινήματος του 1-1-4. Με τις ιδιότητές του αυτές συμμετείχε ως εκπρόσωπος της Ν. ΕΔΑ στο Α΄ και Β΄ Συνέδριο της ΕΔΑ, το 1959 και το 1962 αντίστοιχα και έλαβε μέρος στο Παγκόσμιο Forum Νεολαίας της Μόσχας, το 1964. Εκεί επεξεργάστηκε με τον Τάκη Μπενά το σχέδιο Διακήρυξης της ΔΝΛ (Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη), ενώ υπήρξε ιδρυτικό μέλος της ΔΚΝΓΛ (Δημοκρατικής Κίνησης Νέων Γρηγόρης Λαμπράκης) το 1963. Την ίδια εποχή εκδόθηκε από την Κίνηση το βιβλίο του-ντοκουμέντο Νεοφασιστικές Οργανώσεις στη νεολαία. Υπήρξε ηγετικό στέλεχος της ΔΝΛ ως το 1967.

Συμμετείχε και τραυματίστηκε σοβαρά στην διαδήλωση όπου σκοτώθηκε ο Σωτήρης Πέτρουλας, στα «Ιουλιανά» το 1965.
Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας άσκησε αντιστασιακό αγώνα, δημιουργώντας με άλλους συναγωνιστές το ΠΑΜ (Πατριωτικό Μέτωπο). Συνελήφθη τον Οκτώβριο του 1967 και βασανίστηκε άγρια στην Ασφάλεια της οδού Μπουμπουλίνας. Παρέμεινε στηn φυλακή και την εξορία τέσσερα χρόνια. Εκτοπίστηκε στην Άνδρο και τη Μήλο, για την οποία συνέγραψε ιστορικές μελέτες. Αργότερα στις φυλακές Αβέρωφ και Αίγινας, στη Λέρο (στο Παρθένι και στο Λακκί) και στον Ωρωπό.

Μετά τη μεταπολίτευση, υπήρξε ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος της ΕΔΑ (1987-1993) και διετέλεσε δήμαρχος Υμηττού από το 1978 μέχρι το 1989, εκπροσωπώντας την Ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση επί τέσσερα χρόνια στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Εξελέγη δύο φορές Αντιπρόεδρος της Πολιτιστικής Επιτροπής των Περιφερειακών Οργανώσεων της Ευρώπης. Διακρίθηκε για το κοινωνικό και πολιτιστικό του έργο στην τοπική αυτοδιοίκηση, εισάγοντας καινοτόμους θεσμούς όπως τα ΚΑΠΗ, το πρόγραμμα «Φροντίδα στο σπίτι», προγράμματα πρόληψης χρήσης τοξικών ουσιών και συμβουλευτικής για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες και την κοινότητα, το Ελεύθερο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο και το Θέατρο Βράχων Υμηττού Βύρωνα.

Εξελέγη βουλευτής το 1989 και το 1990 με το Συνασπισμό. Τον Ιούλιο του 1993 παραιτήθηκε από βουλευτής και πρόεδρος της ΕΔΑ και προσχώρησε στην Πολιτική Άνοιξη του Αντώνη Σαμαρά, εκτελώντας χρέη κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της από τον Οκτώβριο του 1993. Διετέλεσε μέλος της Διακομματικής Επιτροπής του Κοινοβουλίου στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, της Διακομματικής Επιτροπής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, της Επιτροπής Θρησκευμάτων και Ορθοδοξίας, της οποίας υπήρξε και Γραμματέας.
Το 1994, κατήλθε ως υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων εκπροσωπώντας την Πολιτική Άνοιξη.

Ο Ανδρέας Λεντάκης παντρεύτηκε δυο φορές και απέκτησε δυο γιους. Με τη πρώτη του σύζυγο απέκτησε τον Βασίλη, Αναπληρωτή Καθηγητή Κλασικής Φιλολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ από το γάμο του με την ψυχολόγο-φιλόλογο Έφη (Φωτεινή) Σαβουλίδου-Λεντάκη, Πρόεδρο του Ιδρύματος Πολιτισμού και Εκπαίδευσης «Ανδρέας Λεντάκης» απέκτησε τον Κωνσταντίνο, διδάκτορα Διεθνών Σχέσεων και Πολιτικών Επιστημών, πρώην Σύμβουλο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Απεβίωσε στις 20 Μαρτίου 1997 από ανακοπή καρδιάς, σε ηλικία 61 ετών. Κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών.

Ως συγγραφέας, έγραψε πάνω από 30 βιβλία σε τομείς όπως η πολιτική, η ιστορία, η φιλολογία, η αρχαιολογία, η κοινωνική ανθρωπολογία και η λογοτεχνία. Δημοσίευσε εκατοντάδες άρθρα και λήμματα σε εγκυκλοπαίδειες (Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία»), σε εφημερίδες (Νέα, Ελευθεροτυπία, Έθνος, Βήμα, Αυγή, Εξόρμηση, Ριζοσπάστης, Καθημερινή, Αδέσμευτος Τύπος, Πρώτη και Ελληνική Αριστερά) και σε περιοδικά (Επιθεώρηση Τέχνης, Οικονομικός Ταχυδρόμος, ΑΝΤΙ, Πανσπουδαστική, Αρχαιολογία, Διαβάζω, Η Λέξη, Ομπρέλα κ.α.), καθώς και σε Επετηρίδες. Υπήρξε εκδότης των περιοδικών Ένα και Δύο μέχρι το 1973 και Διευθυντής της εφημερίδας «Ελληνική Αριστερά» από το 1976 έως το 1978.

Από τους σημαντικότερους τίτλους βιβλίων του αναφέρονται οι εξής:

• Οι νεοφασιστικές οργανώσεις στη νεολαία, πρωτοεκδόθηκε το 1963 από τη ΔΚΝ ¨Γρηγόρης Λαμπράκης¨
• Τοτεμισμός, ποιητική συλλογή, Κέδρος, 1971. Δεύτερη γραφή Κέδρος, 1974 (επανεκδίδεται από εκδ. Gutenberg)
• Σύμμεικτα Μήλου, Μπουκουμάνης, 1973
• Ανακρέων και Ανακρεόντεια(ποιητική μετάφραση), Καστανιώτης, 1974
• Η καταστροφή της Μήλου τον 18ο αιώνα, Αθήνα, 1974
• Παρακρατικές Οργανώσεις και 21η Απριλίου, βιβλίο-ντοκουμέντο, Καστανιώτης, 1975
• Παναγής Λεκατσάς, Θεμελιωτής της Εθνολογίας στην Ελλάδα, 1976
• Οι ιερείς και αγιογράφοι Εμμανουήλ και Αντώνιος Σκορδίλης, Αθήνα, 1977
• Ο αγιογράφος Εμμανουής Ιερεύς Σκορδίλης και ο Μανιάτης πειρατής, Λιμπεράκης Γερακάρης, Αθήνα 1979
• Το Αρχοντολόι της Μήλου και τα οικόσημά του, Αθήνα, 1983
• Paterna-Paternis Materna-Maternis, ένα κατάλοιπο της συλλογικής ιδιοκτησίας του γένους στο μεταβυζαντινό Δίκαιο, Αθήνα, 1985
• Γυναίκα και Τοπική Αυτοδιοίκηση, Αθήνα, 1986
• Δημοκρατία και Τοπική Αυτοδιοίκηση, Κοχλίας, 1986
• Είναι η Γυναίκα κατώτερη από τον Άνδρα; Ή Πώς κατασκευάζεται η Γυναίκα, Δωρικός, 1986
• Παλατινή Ανθολογία, ποιητική μετάφραση από τα αρχαία ελληνικά. Α΄ έκδοση Κέδρος, 1972, β΄ έκδοση με 5 ανατυπώσεις Δωρικός, 1988
• Τα είπε όλα ο Μάρξ; Δωρικός 1990
• Ιερά Πορνεία, Δωρικός, 1990
• Ρωμανός ο Μελωδός, Κώστας Βάρναλης και Στρατευμένη Τέχνη. Α΄ έκδοση Κέδρος, 1977, δεύτερη γραφή Δωρικός, 1991
• Ο έρωτας στην αρχαία Ελλάδα - Τόμος Α΄: Ο έρωτας στη θρησκεία ή Η ιδεολογία του έρωτα – Τόμος Β΄ : Η περίοδος πριν από την πατριαρχία – Τόμος Γ΄ : Η πορνεία – Τόμος Δ΄ : Οι εταίρες, Καστανιώτης, 1997-1999 (τετράτομο πολυσήμαντο έργο που ο συγγραφέας δεν ευτύχησε να δει στην κυκλοφορία)
• Το Παρακράτος και η 21η Απριλίου, επανέκδοση Προσκήνιο, 2000 (προλογίζουν Γ. Α. Μαγκάκης, Π. Πετρίδης)
• Τοτεμισμός, Επανέκδοση Τυπωθήτω- Γ. Δαρδανός, Δεκ. 2008

Δελτίο περιγραφής του Ιδρύματος Πολιτισμού & Εκπαίδευσης Ανδρέας Λεντάκης. Βλ. και https://www.ledakis.gr/adreas-ledakis-viografiko-synoptiko/. Τελευταία επίσκεψη 3/7/2026.