Αρχείο GR_PSPA - Ιστορικό Αρχείο Πειραματικού Σχολείου Πανεπιστημίου Αθηνών

Πεδίο Αναγνώρισης

Κωδικός αναγνώρισης

GR_PSPA GR_PSPA

Τίτλος

Ιστορικό Αρχείο Πειραματικού Σχολείου Πανεπιστημίου Αθηνών

Ημερομηνία(ες)

  • 1929 - 2019 (Δημιουργία)

Επίπεδο περιγραφής

Αρχείο

Μέγεθος και Υπόστρωμα

79 βιβλία, 10 κιβώτια, 1 εξωτερικός σκληρός δίσκος
Υπόστρωμα: Κατάστιχα (υπηρεσιακά βιβλία), λυτά έγγραφα, φωτογραφίες, αφίσες, οπτικοακουστικό υλικό (συνεντεύξεις)

Πεδίο Πλαισίου Παραγωγής

Όνομα παραγωγού

(1929 -)

Διοικητική ιστορία

Το Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Αθηνών ιδρύθηκε το 1929 από τον καθηγητή Παιδαγωγικής Νικόλαο Εξαρχόπουλο και είναι το πρώτο πειραματικό σχολείο της χώρας. Στεγάστηκε σε νεόδμητο τότε διδακτήριο επί των οδών Σκουφά 43 και Λυκαβηττού, στο οποίο λειτουργεί μέχρι σήμερα, με την προσθήκη ενός ορόφου το 1956. Στο ίδιο κτήριο λειτούργησε κατά διαστήματα και το Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η ίδρυση του Σχολείου αποσκοπούσε αφενός στην πρακτική άσκηση των πτυχιούχων των καθηγητικών σχολών – οι οποίοι ήταν παιδαγωγικά ακατάρτιστοι – και των μετεκπαιδευόμενων στο Πανεπιστήμιο δημοδιδασκάλων, και αφετέρου στην προαγωγή της παιδαγωγικής έρευνας, με ψυχολογικές παρατηρήσεις, σωματικές μετρήσεις, διεξαγωγή πειραμάτων και άλλα, υπό την εποπτεία του εκάστοτε καθηγητή Παιδαγωγικής. Το σχολείο σήμερα, υπαγόμενο από το 1982 στην Α΄ Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αθήνας, διατηρώντας όμως τους πνευματικούς του δεσμούς με το Πανεπιστήμιο, αποτελείται από ένα Δημοτικό, ένα Γυμνάσιο και ένα Λύκειο, τα δύο τελευταία με κοινή διεύθυνση και ενιαίο σύλλογο διδασκόντων.

Από το 2011 έως το 2015 είχε μετονομαστεί σε Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η ιστορία του Σχολείου είναι στενά συνυφασμένη με την ιστορία της Εκπαίδευσης στη χώρα μας, καθώς σε αυτό εφαρμόστηκαν διδακτικές καινοτομίες, αλλά και με τη γενικότερη ιστορία του τόπου. Στα χρόνια του Ελληνοϊταλικού πολέμου και της Κατοχής το διδακτήριο επιτάχθηκε και το αμφιθέατρο ανατινάχθηκε. Ο εξοπλισμός εν μέρει καταστράφηκε ή διηρπάγη. Τα περιστασιακά μαθήματα μεταφέρθηκαν στην εκκλησία του Αγίου Διονυσίου και σε γειτονικές οικίες. Μαθητές του έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας των κακουχιών ενώ ο απόφοιτός του Δημήτρης Λόης εκτελέστηκε για τη συμμετοχή του στο πρώτο μεγάλο αντιστασιακό σαμποτάζ στην Ευρώπη, την ανατίναξη των γραφείων της φιλοναζιστικής Ε.Σ.Π.Ο. στις 20 Σεπτεμβρίου 1942. Ο φιλόλογος Νικόλαος Σκιαδόπουλος δολοφονήθηκε από συνεργάτες των ναζί. Καθηγητής Αγγλικής ήταν ο αντιστασιακός Κομνηνός Πυρομάγλου. Η δασκάλα Αλεξάνδρα Μάνου παρέδιδε ραδιοφωνικά μαθήματα για τα παιδιά τής Αθήνας, καθώς τα σχολεία της πόλης υπολειτουργούσαν. Μέλος τής Σχολικής Εφορείας υπήρξε ο παράτολμος κινηματογραφιστής τής κατεχόμενης Αθήνας Άγγελος Παπαναστασίου. Παρά τις δυσκολίες που ακολούθησαν μετά την Απελευθέρωση, το Σχολείο συνέχισε τη λειτουργία του και απέδωσε στη χώρα Πρωθυπουργούς, πολιτικούς, επιστήμονες και καλλιτέχνες, καθώς και πλήθος κοινωνικά ενεργών πολιτών.

Ως Επόπτες υπηρέτησαν οι καθηγητές της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Νικόλαος Εξαρχόπουλος (1929-1947), Σπυρίδων Καλλιάφας (1947-1956), Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος και Γεώργιος Σακελλαρίου (1956-1958), Κωνσταντίνος Σπετσιέρης (1958-1967), Νικόλαος Μελανίτης (1969-1974), Ιωάννης Μαρκαντώνης (1975-1985 και 1987-1996), Αντώνιος Δανασσής-Αφεντάκης (1985-1987 και 1996-1998), Γεώργιος Κρουσταλλάκης (1998-2001) και Μιχαήλ Κασσωτάκης (2002-2011, οπότε και καταργήθηκε ο θεσμός).

Από τους Διευθυντές του Σχολείου ξεχωρίζουν για τη δράση τους οι τρεις πρώτοι χρονολογικά, Γεώργιος Παλαιολόγος (1929-1930), Αναστάσιος Λεγάκις (1931-1945) και Ιωάννης Βερώνης (1945-1951).

Ιστορικό ενότητας περιγραφής

Διαδικασία Πρόσκτησης

Πεδίο Περιεχομένου και Διάρθρωσης

Παρουσίαση Περιεχόμενου

Στο Ι.Α. Π.Σ.Π.Α. φυλάσσονται τεκμήρια της λειτουργίας του Σχολείου από την ίδρυσή του το 1929, κατάστιχα, λυτά έγγραφα, φωτογραφίες, αφίσες, οπτικοακουστικό υλικό (συνεντεύξεις) και άλλα. Πρόκειται κυρίως για υπηρεσιακά βιβλία διοικητικά, λειτουργικά, οικονομικά, απογραφικά, ευρετήρια και άλλα. Σώζονται επίσης υπηρεσιακά βιβλία που προκύπτουν από τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του Σχολείου και αφορούν στη δραστηριότητα του επόπτη καθηγητή της Παιδαγωγικής, στη μετεκπαίδευση των δημοδιδασκάλων και των πτυχιούχων καθηγητικών σχολών, στα ιδιαίτερα καθήκοντα του διευθυντή ως γενικού επιθεωρητή, στις παιδαγωγικές πρακτικές του Σχολείου και στη μέριμνά του για ανατροφοδότηση.

Αναφέρονται ενδεικτικά Ημερολόγια Διευθυντού, Βιβλία Πράξεων του Συλλόγου Διδασκόντων, Μαθητολόγια, Πρωτόκολλα, Βιβλία Κοινών Συνεδριών Προσωπικού, Βιβλία Πράξεων Σχολικής Επιτροπής/Εφορείας, Βιβλία Πράξεων του Επόπτου, Βιβλία Πράξεων Διευθυντού, Βιβλία Πράξεων του Διευθυντού ως Γενικού Επιθεωρητού Δημοτικού Σχολείου, Βιβλίο Εξερχομένων Εγγράφων Εποπτείας, Γενικοί και Ειδικοί Έλεγχοι, Βιβλία Εκδρομών, Βιβλία Επιβολής Κυρώσεων/Ποινολόγια, Βιβλία Καταθέσεων και Αναλήψεων του Σχολικού Ταμείου, Βιβλία Μισθοδοσίας, Βιβλία Διευθύνσεων Προσωπικού, Μαθητών και Κηδεμόνων, Βιβλίο Κήπου, Βιβλία Υλικού, Βιβλίο Καλής Πράξεως, Βιβλία Επικοινωνίας μεταξύ Γονέων και των Διδασκόντων, Βιβλίο Επισκεπτών, Βιβλίο Κρίσεων Περί του Σχολείου, Βιβλία Ακροάσεων Διδασκαλιών των μετεκπαιδευομένων, Βιβλία Πράξεων της Επιτροπής επί των εξετάσεων των μετεκπαιδευομένων και άλλα.

Στο αρχείο διατηρούνται και τεκμήρια της λειτουργίας του Εργαστηρίου Πειραματικής Παιδαγωγικής.

Στο Σχολείο σώζονται, ακόμη, σπάνια βιβλία, μια μεγάλη σειρά υπηρεσιακών σφραγίδων, όργανα Πειραματικής Παιδαγωγικής, παλιά εργαστηριακά όργανα, έπιπλα και άλλα.

Επιλογές, εκκαθαρίσεις και τελική διατήρηση

Προσθήκες Υλικού

Αναμένονται προσθήκες υλικού

Σύστημα Ταξινόμησης

Πεδίο Όρων Πρόσβασης και Χρήσης

Όροι πρόσβασης

Το αρχείο είναι προσβάσιμο κατόπιν αίτησης των ενδιαφερομένων στο Σχολείο και η επεξεργασία τυχόν προσωπικών δεδομένων υπόκειται στη σχετική νομοθεσία.

Όροι αναπαραγωγής

Δυνατότητα φωτογράφισης και σάρωσης τεκμηρίων, σύμφωνα με τη σχετική άδεια.

Γλώσσα των Τεκμηρίων

Γραφή του υλικού

Σημειώσεις γλώσσας και γραφής

Ελληνικά

Φυσικά Χαρακτηριστικά και Τεχνικές απαιτήσεις

Εργαλείο έρευνας

Κατάλογος του Αρχείου σε Ηλεκτρονική Βάση Δεδομένων στον υπολογιστή του Αρχείου.

Συμπληρωματικές πηγές:

Εντοπισμός των πρωτότυπων

Εντοπισμός των αντιγράφων

Συνδεόμενες Ενότητες Περιγραφής

Σημείωση δημοσίευσης

Εύη Σκληράκη, Οδοιπορικό μέσα στο χρόνο. Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Αθηνών, Σμίλη, Αθήνα 1994.

Γιώργος Δουλφής και Μαίρη Κεκροπούλου, «Σελίδες Κατοχής από ένα επιταγμένο σχολείο: Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Αθηνών», στο Σπύρος Καρύδης (επιμ.), Τομές στην Ελληνική Εκπαίδευση. Τα χρόνια του Πολέμου και της Κατοχής. Πρακτικά Ημερίδας, Σάββατο 19 Οκτωβρίου 2013, Αθήνα 2015, σ. 103-118.

Γιώργος Δουλφής, «“Ιδιαίτερα” υπηρεσιακά βιβλία από το Ιστορικό Αρχείο του Πειραματικού Σχολείου Πανεπιστημίου Αθηνών: αναζητώντας την ταυτότητα του Σχολείου στον 21ο αιώνα», στο Γιώτα Παπαδημητρίου και Χριστόφορος Κωσταρής (επιμ.), 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εκπαίδευση στον 21ο αιώνα: Σχολείο και Πολιτισμός, Αθήνα 10-12 Μαΐου 2019, τ. Α΄, Αθήνα 2019, σ. 490-501.

Πεδίο Παρατηρήσεων

Σημείωση

Τμήματα του αρχείου μεταφέρθηκαν κατά καιρούς στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΑΒΕ 1745/2008, ΚΑ GRGSA-CA- EDU002.01) και στο Αρχείο Ιστορίας της Νεοελληνικής Εκπαίδευσης στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Εναλλακτικοί Κωδικοί

Σημεία πρόσβασης

Τοποθεσίες ως Σημεία πρόσβασης

Όνοματα ως Σημεία πρόσβασης

Είδος υλικού ως Σημεία πρόσβασης

Πεδίο ελέγχου εργασιών της περιγραφής

Αναγνωριστικό περιγραφής

Αναγνωριστικό φορέα τεκμηρίωσης

Χρησιμοποιούμενοι Κανόνες ή Πρότυπα Περιγραφής

ΔΙ.Π.Α.Π. (Γ) 2

Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης και διαγραφής

Γραφή(ες)

Πηγές

Παρατηρήσεις και Όνομα Αρχειονόμου

Όμιλος Ιστορικού Αρχείου Π.Σ.Π.Α.
Νίκος Ανδριώτης, εκπαιδευτικός
Γιώργος Δουλφής, εκπαιδευτικός
Κατερίνα Κυριακού, εκπαιδευτικός

Πεδίο Πρόσκτησης