GR ASCSA GL ENP 035 - Αρχείο Ηλία Πετρόπουλου

Πεδίο Αναγνώρισης

Κωδικός αναγνώρισης

GR-ASCSA GR ASCSA GL ENP 035

Τίτλος

Αρχείο Ηλία Πετρόπουλου

Ημερομηνία(ες)

Επίπεδο περιγραφής

Μέγεθος και Υπόστρωμα

12 γραμμικά μέτρα

Πεδίο Πλαισίου Παραγωγής

Όνομα παραγωγού

(1923-2003)

Βιογραφικό/Διοικητική Ιστορία

Ο Ηλίας Πετρόπουλος γεννήθηκε το 1928 στην Αθήνα και φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης. Ξεκίνησε να δημοσιογραφεί στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια στην εφημερίδα Μεσημβρινή. Πρωτοεμφανίστηκε ως κριτικός τέχνης στα περιοδικά Διαγώνιος και Ζυγός. Το πλούσιο συγγραφικό έργο του Ηλία Πετρόπουλου από μόνο του αποτελεί μάρτυρα της πολυπραγμοσύνης του. Έχει δημοσιεύσει πάνω από σαράντα βιβλία με θέματα που αφορούν τα ρεμπέτικα τραγούδια, τον “υπόκοσμο”, τη λαϊκή παράδοση, την παραδοσιακή τέχνη, την ιστορία της Θεσσαλονίκης, την επίδραση των τούρκικων παραδόσεων στις ελληνικές. Η μελέτη του για τα Ρεμπέτικα Τραγούδια πρωτοδημοσιεύτηκε το 1968 χωρίς την άδεια της ελληνικής λογοκρισίας, γεγονός για το οποίο καταδικάστηκε σε πεντάμηνη φυλάκιση. Η εκτενής εισαγωγή, οι πλούσιες υποσημειώσεις και το ανεκτίμητο φωτογραφικό υλικό αποτελούν αστείρευτη πηγή πληροφοριών για τον “υπόκοσμο” της ελληνικής κοινωνίας. Την πρώτη καταδίκη ακολούθησαν άλλες δύο, η μία το 1972 για τη δημοσίευση του ποιήματος Σώμα, ενώ η τελευταία το 1980 αφορούσε την έκδοση του βιβλίου Εγχειρίδιον του Καλού Κλέφτη.

Λιγότερη ίσως γνωστή αλλά εξίσου σημαντική είναι η συμβολή του στη διάσωση της παραδοσιακής τέχνης και της λαϊκής παράδοσης. Τα βιβλία του για τις παλιές σιδερένιες πόρτες και παράθυρα (Ελληνικές Σιδεριές και Ξυλόπορτες, Σιδερόπορτες στην Ελλάδα), τα ελληνικά ταφικά έθιμα (The Graves of Greece) αποτελούν μοναδικές μαρτυρίες μιας τέχνης που χάνεται και μιας παράδοσης που ξεχνιέται. Στα φωτογραφικά άλμπουμ (Cages aux oiseaux en Gréce, Le kiosque grec, La voiture grecque) ο συγγραφέας καταγράφει με μοναδική οξυδέρκεια τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα και στέκεται σε θέματα που περνούν απαρατήρητα στους περισσότερους από εμάς. Ο Ηλίας Πετρόπουλος όμως ενδιαφερόταν και για τις ιστορικές μνήμες, αυτό άλλωστε αποδεικνύουν τα βιβλία του για τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης (Les Juifs de Salonique, Ιn Μemoriam και Old Salonica).

Τέλος, ο Ηλίας Πετρόπουλος έχει γράψει μια σειρά από τεχνοκριτικές μελέτες για Έλληνες ζωγράφους, όπως ο Γιώργος Παραλής, ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, ο Κώστας Τσόκλης κ.ά. Θα ήταν σοβαρή παράλειψη να μην αναφερθούμε και στις λογοτεχνικές μελέτες του Ηλία Πετρόπουλου. Το πρώτο βιβλίο για τον Οδυσσέα Ελύτη γράφτηκε το 1966 από τον Ηλία Πετρόπουλο (Ελύτης, Μόραλης, Τσαρούχης).

Πέθανε στο Παρίσι το 2003.

Ιστορικό ενότητας περιγραφής

Διαδικασία Πρόσκτησης

Δωρεά Ηλία Πετρόπουλου, 1974-2003, Μαίρης Κουκουλέ, 2008.

Πεδίο Περιεχομένου και Διάρθρωσης

Παρουσίαση Περιεχόμενου

Το αρχείο του Ηλία Πετρόπουλου έχει ταξινομηθεί σε δώδεκα ενότητες: Αλληλογραφία, Προσωπικά, Εργογραφία, Εικαστικά, Θέατρο Σκιών, Ρεμπέτικο Τραγούδι, Κριτικές και Αναφορές για τον Ηλία Πετρόπουλο – Βιβλία, Άρθρα, Περιοδικά, Έλληνες και Ξένοι Διανοητές – Λογοτέχνες, Φωτογραφικό Αρχείο, Θεσσαλονίκη, Βιβλία και Δευτερογενές Υλικό.

Η ενότητα των Προσωπικών περιλαμβάνει διάφορα έγγραφα και προσωπικά χαρτιά, δώρα κρατουμένων στις φυλακές του Κορυδαλλού, σημειωματάρια με σχέδια του συγγραφέα, καθώς και σχέδια άλλων ζωγράφων (Α. Φασιανός, Β. Σπεράντζας, Ν. Μάθεσης κ.ά.) χαρισμένα στον Ηλία Πετρόπουλο. Στην ίδια ενότητα συμπεριλαμβάνεται και αντίτυπο των Ρεμπέτικων Τραγουδιών που ανήκε στο Γιάννη Σκαρίμπα και φέρει αυτόγραφες σημειώσεις του Σκαρίμπα καθώς και υπογραφές διαφόρων ρεμπετών (Β. Τσιτσάνη, Γ. Παπαϊωάννου κ.ά.).

Στην ενότητα της Εργογραφίας συμπεριλαμβάνονται διάφορα χειρόγραφα, όπως το ελληνικό κείμενο του In Berlin; notebook 1983-1984 που έχει δημοσιευτεί μόνο στα αγγλικά, και τυπογραφικά δοκίμια των βιβλίων του Ηλία Πετρόπουλου.

Η ενότητα Εικαστικά περιλαμβάνει εικονογράφηση των έργων του Ηλία Πετρόπουλου, σχέδια του συγγραφέα, έργα διαφόρων καλλιτεχνών αφιερωμένα στον Πετρόπουλo, καθώς και γενικότερα, εικαστικά έργα, βιβλία, περιοδικά, αποκόμματα εφημερίδων και περιοδικών για την καλλιτεχνική κίνηση στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχουν τα πρωτότυπα σχέδια των Ηλία Πετρόπουλου, Αλέκου Φασιανού, Νίκου Μάθεση, Μπόστ, κ.ά. Ενδεικτικά αναφέρουμε το πρωτότυπο του Αλέκου Φασιανού για το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης του Μπουρδέλου (1980) και το πρωτότυπο linoleum του Φασιανού για το εξώφυλλο των Ρεμπέτικων Τραγουδιών (1989).

Στην ενότητα Θέατρο Σκιών έχει ταξινομηθεί έντυπο υλικό σχετικά με τον Καραγκιόζη και το Θέατρο Σκιών καθώς και διάφορες φιγούρες χαρτοκοπτικής και κάρτ-ποστάλ με φιγούρες του Ευγένιου Σπαθάρη. Εδώ πρέπει να υπενθυμίσουμε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του συγγραφέα για τη σχέση του Καραγκιόζη με τον “υπόκοσμο” (Υπόκοσμος και Καραγκιόζης).

Το Ρεμπέτικο Τραγούδι αποτελεί τη μεγαλύτερη ενότητα στο αρχείο του Ηλία Πετρόπουλου και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων στίχους ρεμπέτικων τραγουδιών (τα τραγούδια, χειρόγραφα ή δακτυλόγραφα, συχνά φέρουν τις υπογραφές των δημιουργών τους), χειρόγραφες παρτιτούρες, πρωτότυπα κείμενα ρεμπετών κ.ά. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι η μικρή συλλογή από μουσικά όργανα, όπως ο μπαγλαμάς του Βασίλη Τσιτσάνη, ένα μεσομπούζουκο των αρχών του αιώνα κ.ά.

Στην επόμενη ενότητα, Κριτικές και Αναφορές για τον Ηλία Πετρόπουλο – Βιβλία, Άρθρα, Περιοδικά, ενσωματώθηκαν μελέτες, άρθρα, περιοδικά και αποκόμματα εφημερίδων και περιοδικών – ελληνικών και ξένων – αναφορικά με το έργο του Πετρόπουλου. Επίσης βιβλία, άρθρα και περιοδικά από την προσωπική βιβλιοθήκη του συγγραφέα.

Η ενότητα Έλληνες και Ξένοι Διανοητές και Λογοτέχνες περιέχει μελέτες, άρθρα και αποκόμματα τύπου για εξέχοντες έλληνες και ξένους συγγραφείς και καλλιτέχνες. Ανάμεσά τους και η μελέτη του Πετρόπουλου "Ελύτης, Μόραλης, Τσαρούχης".

Το αρχείο συμπληρώνεται από ένα σημαντικό αριθμό Φωτογραφιών που εικονίζουν ρεμπέτες αλλά και άλλα θέματα (τοποθεσίες, χορευτές, μουσικά όργανα, αργιλέδες κ.ά) και μία ενότητα που είναι αφιερωμένη στη Θεσσαλονίκη και περιέχει υλικό που αφορά την ιστορία της Θεσσαλονίκης κυρίως κατά τον 20ό αιώνα, γκραβούρες με απεικονίσεις της πόλης καθώς και καταλόγους από εικαστικές εκθέσεις και βιβλία για τους καλλιτέχνες της πόλης.

Υπάρχουν ακόμα βιβλία από την προσωπική βιβλιοθήκη του ΗΠ (Ενότητα ΧΙ).

Επιλογές, εκκαθαρίσεις και τελική διατήρηση

Προσθήκες Υλικού

Σύστημα Ταξινόμησης

ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙΙ: ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ ΙV: ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ V: ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ VI: ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΕΝΟΤΗΤΑ VII: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΗΛΙΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟ. ΒΙΒΛΙΑ, ΑΡΘΡΑ, ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ VIII: ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΙ ΔΙΑΝΟΗΤΕΣ – ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ IX: ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ

ΕΝΟΤΗΤΑ Χ: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ ΧΙ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ Η.Π.
Βλ. κατάλογο https://www.ascsa.edu.gr/archives/uploads/Petropoulos.books.pdf

ΕΝΟΤΗΤΑ XΙI: ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΕΣ ΥΛΙΚΟ

Πεδίο Όρων Πρόσβασης και Χρήσης

Όροι πρόσβασης

Το αρχείο είναι προσβάσιμο εκτός από την αλληλογραφία

Όροι αναπαραγωγής

Γλώσσα των Τεκμηρίων

  • Γαλλικά
  • Ελληνικά

Γραφή του υλικού

Σημειώσεις γλώσσας και γραφής

Φυσικά Χαρακτηριστικά και Τεχνικές απαιτήσεις

Εργαλείο έρευνας

Συμπληρωματικές πηγές:

Εντοπισμός των πρωτότυπων

Εντοπισμός των αντιγράφων

Συνδεόμενες Ενότητες Περιγραφής

Σχετικές αρχειακές περιγραφές

Πεδίο Παρατηρήσεων

Εναλλακτικοί Κωδικοί

Σημεία πρόσβασης

Τοποθεσίες ως Σημεία πρόσβασης

Όνοματα ως Σημεία πρόσβασης

Πεδίο ελέγχου εργασιών της περιγραφής

Αναγνωριστικό περιγραφής

Αναγνωριστικό φορέα τεκμηρίωσης

Χρησιμοποιούμενοι Κανόνες ή Πρότυπα Περιγραφής

Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης και διαγραφής

Γραφή(ες)

Παρατηρήσεις και Όνομα Αρχειονόμου

Αλέξης Μάλλιαρης, Ελευθερία Δαλέζιου και Natalia Vogeikoff-Brogan.

Πεδίο Πρόσκτησης