Περιοχή αναγνώρισης
Κωδικός αναγνώρισης της ενότητας περιγραφής
Τίτλος
Χρονολογία(ες)
- 1952-1954 (Δημιουργία)
Επίπεδο περιγραφής
Αρχείο
Μέγεθος και υπόστρωμα της ενότητας περιγραφής (ποσότητα, όγκος ή διαστάσεις)
2 κατάστιχα (χάρτινο υπόστρωμα)
Περιοχή πλαισίου παραγωγής
Όνομα του παραγωγού
Διοικητική ιστορία
Το Κεντρικό Λιμεναρχείο Θεσσαλονίκης αποτελεί μία εκ των κορυφαίων Λιμενικών Αρχών της Ελλάδας, με μακρά ιστορία στην επιτήρηση και διαχείριση του λιμένος Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης θαλάσσιας περιοχής. Ιδρύθηκε στο πλαίσιο της οργάνωσης του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής και έχει εξελιχθεί διαχρονικά σε κεντρικό πυλώνα για τη θαλάσσια ασφάλεια και την εφαρμογή της ναυτικής νομοθεσίας στη Βόρεια Ελλάδα.
Μετά την αναδιάρθρωση των Λιμενικών Αρχών (στο πλαίσιο της νομοθεσίας "Καλλικράτης" για τους Δήμους και τις Κοινότητες), η δικαιοδοσία του Κ.Λ.Θ. επεκτάθηκε δραματικά. Αν και η ονομασία και η έδρα του παρέμειναν αμετάβλητες, οι αρμοδιότητές του και ο γεωγραφικός του χώρος ευθύνης τετραπλασιάστηκαν. Πλέον λειτουργεί ως ένα Υπερ-Λιμεναρχείο, εποπτεύοντας Λιμενικά Τμήματα και Φυλάκια σε τρεις διαφορετικούς νομούς (Θεσσαλονίκης, Πιερίας, και μέρος της Χαλκιδικής), με σημαντικές αυξήσεις στον όγκο εργασίας σε όλους τους τομείς. Η διεύρυνση αυτή, ωστόσο, δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση της οργανικής σύνθεσης ή των επιχειρησιακών μέσων.
Φορέας διατήρησης του αρχείου
Ιστορικό της ενότητας περιγραφής
Τα τεκμήρια της παρούσας ενότητας παρήχθησαν οργανικά από το Κεντρικό Λιμεναρχείο Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια των ετών 1952-1954. Κατά το καλοκαίρι του 2018, τα 2 αυτά κατάστιχα παραχωρήθηκαν στην ευθύνη του Τμήματος Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε. για τη μόνιμη φύλαξη και ανάδειξή τους.
Διαδικασία πρόσκτησης
Τα τεκμήρια του Αρχείου του Κεντρικού Λιμεναρχείου Θεσσαλονίκης αποκτήθηκαν από το Τμήμα Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε. μέσω δωρεάς το 2019. Το υλικό παραδόθηκε και μεταβιβάστηκε στο Ιστορικό Αρχείο με πρωτοβουλία του τότε Λιμενάρχη Θεσσαλονίκης, με σκοπό τη διαφύλαξη, την επιστημονική του ανάδειξη και τη διευκόλυνση της ιστορικής έρευνας γύρω από τη μεταπολεμική δραστηριότητα του λιμένα.
Περιοχή περιεχομένου και διάρθρωσης
Παρουσίαση περιεχομένου
Το αρχείο αποτελείται από δύο (2) ιστορικά φωτογραφικά κατάστιχα, τα οποία λειτουργούν ως οπτικά μητρώα του ανθρώπινου δυναμικού του λιμένα Θεσσαλονίκης κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1950. Το περιεχόμενο ανά τεκμήριο διαρθρώνεται ως εξής:
«Βιβλίον Φωτογραφιών των Εργαζομένων εις τον λιμένα Θεσσαλονίκης Ι»:
Αποτελείται από μια σειρά φωτογραφικών καταχωρήσεων μεμονωμένων προσώπων (λιμενεργατών, υπαλλήλων, εκτελωνιστών) με αναγραφόμενα τα ονοματεπώνυμά τους (π.χ. Αναλυτής Ευάγγελος, Αλεβιζάτος Κωνσταντίνος) και συχνά τη διευκρίνιση της επαγγελματικής τους ιδιότητας. Το υλικό συνδέεται άμεσα με πλήθος επαγγελματικών σωματείων, τελωνειακών και λιμενικών φορέων, όπως:
Σωματεία Λιμενεργατών & Εργατών: «Σωματείο τακτικών λιμενεργατών Κύτους Ο Άγιος Κωνσταντίνος», «Εθνικός Σύνδεσμος Εργατών Κομιστικής Υπηρεσίας Τελωνείων», «Σωματείο Οικοδομήσιμου Σερβικής Ξυλείας», «Σωματείο εργατών Γαιανθράκων Κύτους», «Σωματείο Εργατών Δυτών Θαλάσσης Λιμένος Θεσσαλονίκης», «Σύνδεσμος Αρχιεργατών Φορτοεκφορτωτών Λιμένος Θεσσαλονίκης», «Σωματείο Λεμβούχων Θεσσαλονίκης», καθώς και το «Σωματείο εργατών Γιουγκοσλαβικής Ελευθέρας Ζώνης και Λιμένος Θεσσαλονίκης "Ο Άγιος Παύλος"».
Υπηρεσίες & Εταιρείες: «Ένωση Σημειωτών Λιμένα Θεσσαλονίκης», «Σύλλογος Εκτελωνιστών Θεσσαλονίκης», «ΠΑΕΓΑΕ - Προνομιούχος Ανώνυμος Εταιρία Γενικών Αποθηκών Ελλάδος ΑΕ», καθώς και η «Κομιστική Υπηρεσία οργανισμού λιμένος» και το «Εθνικό Σωματείο Εργατών Κομιστικής Υπηρεσίας».
«Βιβλίον Φωτογραφιών των Εργαζομένων εις τον λιμένα Θεσσαλονίκης ΙΙ»:
Περιλαμβάνει ομοίως προσωπογραφικές φωτογραφικές καταχωρήσεις εργαζομένων, λιμενεργατών και υπαλλήλων διαφόρων συνδεδεμένων φορέων που κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, αποτυπώνοντας τη λειτουργία των εξής οντοτήτων:
Σωματεία: «Εθνικό Σωματείο Ελευθέρων Εργατών Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης», «Σωματείο Ομόνοια Ναυτοξυλουργών Λιμένος Θεσσαλονίκης» και «Σωματείο Φορτοεκφορτωτών Γαιανθράκων Ξηράς Ελλάς λιμένος Θεσσαλονίκης».
Ιδιωτικές Εταιρείες: «Ποσειδών Α.Ε. Λιμενικών Μεταφορών Θεσσαλονίκης» και «Στάνταρντ Όιλ Κόμπανι» (Standard Oil Company).
Δημόσιοι Φορείς: «Δήμος Θεσσαλονίκης» και «Γραφείο Εργασίας Λιμένα Θεσσαλονίκης».
Επιλογές, εκκαθαρίσεις και τελική διατήρηση
Το σύνολο του υλικού κρίνεται ως μόνιμα διατηρητέο λόγω της ιστορικής, τεχνικής και αρχιτεκτονικής του αξίας για την ιστορία του Λιμένα Θεσσαλονίκης.
Προσθήκες υλικού
Δεν αναμένονται περαιτέρω προσθήκες στον συγκεκριμένο φάκελο.
Σύστημα ταξινόμησης
Περιοχή όρων πρόσβασης και χρήσης
Όροι πρόσβασης
Η πρόσβαση στα τεκμήρια του Αρχείου του Κεντρικού Λιμεναρχείου Θεσσαλονίκης είναι ελεύθερη για το κοινό και την ερευνητική κοινότητα. Η μελέτη του υλικού πραγματοποιείται στο αναγνωστήριο της υπηρεσίας, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες που ορίζει ο Κανονισμός Λειτουργίας του Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε.
Όροι αναπαραγωγής
Η αναπαραγωγή των τεκμηρίων επιτρέπεται στους ερευνητές αποκλειστικά κατόπιν σχετικής έγκρισης από το Τμήμα Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε. και υπό τον απαράβατο όρο της σαφούς αναφοράς της πηγής σε κάθε περίπτωση χρήσης ή δημοσίευσης του υλικού.
Λόγω της φυσικής φθοράς και της ευαισθησίας των πρωτότυπων κατάστιχων, η απευθείας φωτογράφιση ή σάρωση των αυθεντικών σωμάτων δεν επιτρέπεται, προκειμένου να αποφευχθεί η περαιτέρω καταπόνησή τους. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται και προκρίνεται η αποκλειστική χρήση των ψηφιακών τους αντιγράφων.
Για το ήδη ψηφιοποιημένο υλικό, το Ιστορικό Αρχείο δύναται να διαθέσει ψηφιακά αντίγραφα στους ενδιαφερόμενους, εφόσον πληρούνται οι όροι, οι προϋποθέσεις και οι διαδικασίες προσβασιμότητας που προβλέπει ο Κανονισμός Λειτουργίας του Αρχείου.
Γλώσσα(ες) των τεκμηρίων
- Ελληνικά
Αλφάβητο(α) των τεκμηρίων
- Ελληνικό
Σημειώσεις για τη γλώσσα και γραφή των τεκμηρίων
Γλώσσα: Το σύνολο των εγγραφών και των κειμένων στα 2 κατάστιχα είναι συνταγμένο στην ελληνική γλώσσα. Χρησιμοποιείται η επίσημη διοικητική καθαρεύουσα της δεκαετίας του 1950, η οποία ήταν η υποχρεωτική γλώσσα σύνταξης των δημοσίων εγγράφων και των ναυτιλιακών/λιμενικών μητρώων της περιόδου.
Σύστημα Γραφής:
Χειρόγραφη γραφή: Οι εγγραφές, οι σημειώσεις και οι καταχωρίσεις εντός των κατάστιχων έχουν γίνει ιδιοχείρως από τους αρμόδιους αξιωματικούς ή υπαλλήλους του Κεντρικού Λιμεναρχείου Θεσσαλονίκης με τη χρήση μελάνης (στυλό ή πένας).
Σύστημα πολυτονικής γραφής: Όπως επιβαλλόταν κατά την περίοδο δημιουργίας του αρχείου (1952-1954), η γραφή ακολουθεί τους κανόνες του πολυτονικού συστήματος.
Φυσικά χαρακτηριστικά και τεχνικές προϋποθέσεις
Κατάσταση Διατήρησης και Φυσικές Φθορές: Τα 2 κατάστιχα παρουσιάζουν φυσική φθορά λόγω παλαιότητας και της διαχρονικής καταπόνησης του υλικού (πριν από τη δωρεά τους στο Ιστορικό Αρχείο το 2019). Εντοπίζονται σημάδια γήρανσης του χαρτιού, επιφανειακές αλλοιώσεις και πιθανή ευαισθησία στη βιβλιοδεσία. Απαιτείται ιδιαίτερα προσεκτικός χειρισμός κατά το ξεφύλλισμα για την αποφυγή αποκόλλησης σελίδων ή περαιτέρω διάβρωσης.
Τεχνικές Απαιτήσεις Ψηφιακής Πρόσβασης: Επειδή για την προστασία των πρωτοτύπων συνιστάται η χρήση των ψηφιακών τους αντιγράφων, η πρόσβαση των ερευνητών πραγματοποιείται μέσω σταθμών εργασίας (PC) του Ιστορικού Αρχείου.
Εργαλεία έρευνας
Περιοχή συμπληρωματικών πηγών
Εντοπισμός πρωτοτύπων
Τα πρωτότυπα σώματα των δύο (2) φωτογραφικών κατάστιχων («Βιβλίον Φωτογραφιών των Εργαζομένων εις τον λιμένα Θεσσαλονίκης Ι & ΙΙ») φυλάσσονται, προστατεύονται και είναι τοποθετημένα στο κεντρικό Αρχειοστάσιο του Γραφείου Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε. (κτίριο παλιάς Αποθήκης Υλικού εντός της λιμενικής ζώνης), στην εξειδικευμένη χωροταξική θέση:
Θέση: Α2g
Εντοπισμός αντιγράφων
Τα ψηφιακά αντίγραφα των δύο (2) ψηφιοποιημένων φωτογραφικών κατάστιχων («Βιβλίον Φωτογραφιών των Εργαζομένων εις τον λιμένα Θεσσαλονίκης Ι & ΙΙ») είναι πλήρως διαθέσιμα για μελέτη. Η πρόσβαση και η διάθεσή τους στους ερευνητές πραγματοποιούνται υπό τους όρους, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες που καθορίζονται επίσημα από το Γραφείο Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε. (μέσω του εταιρικού cloud ή/και του ψηφιακού καταλόγου ICA-AtoM), με σκοπό τη διευκόλυνση της έρευνας και ταυτόχρονα την προστασία των πολύτιμων πρωτοτύπων.
Συμπληρωματικές πηγές / σχετικές ενότητες περιγραφής
Περιοχή παρατηρήσεων
Σημείωση
Τα κατάστιχα δεν έχουν ημερομηνία, αλλά το εύρος των χρονολογιών προκύπτει από τη φωτογραφία ενός λιμενεργάτη. Ο συγκεκριμένος φαίνεται στο κατάστιχο περίπου 18 με 20 ετών και είναι γεννημένος το 1934. Συνεπώς, το κατάστιχο χρονολογείται μετά το 1952, το πολύ μέχρι το 1954.
Σημείωση
Τα τεκμήρια αυτά συνιστούν μια ανεκτίμητη πρωτογενή πηγή για τη μελέτη της κοινωνικής, οικονομικής και εργασιακής ιστορίας της Θεσσαλονίκης κατά τη μεταπολεμική περίοδο (δεκαετία 1950). Παρέχουν σπάνιο οπτικό υλικό (πορτρέτα εργαζομένων) σε συνδυασμό με ονομαστικά στοιχεία, διασώζοντας την ανθρωπογεωγραφία του λιμανιού.
Σημείωση
Η εσωτερική οργάνωση των δύο αυτών δεμένων τόμων επιτρέπει την αναζήτηση, ευρετηρίαση και ανάκτηση της πληροφορίας σε επίπεδο μεμονωμένης φωτογραφίας / φυσικού προσώπου, καθιστώντας το αρχείο άμεσα αξιοποιήσιμο για προσωπογραφικές και γενεαλογικές μελέτες.
Εναλλακτικός(οί) κωδικός(οί) αναγνώρισης
Σημεία πρόσβασης
Τόποι
Ονόματα
Είδη
Περιοχή ελέγχου της περιγραφής
Κωδικός αναγνώρισης περιγραφής
Κωδικός αναγνώρισης του φορέα καθιέρωσης της εγγραφής
Κανόνες και/ή συμβάσεις
Η περιγραφή συντάχθηκε σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο Αρχειακής Περιγραφής ISAD(G)
Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης ή κατάργησης της περιγραφής
Ημερομηνία σύνταξης: 2025-06-20
Ημερομηνία αναθεώρησης: 2026-05-25
Αλφάβητο(α)
- Ελληνικό
Πηγές
Δελτίο περιγραφής του Φορέα.
Παρατηρήσεις και Όνομα Αρχειονόμου
Η αρχειακή περιγραφή και καταγραφή των τεκμηρίων πραγματοποιήθηκε από τον Κώστα Παλούκη, υπεύθυνο Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε.