Η Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ναυτικών επιτελεί διαχρονικά την ομώνυμη κρατική λειτουργία.
Σύμφωνα με το ΠΔ 242/1999 (ΦΕΚ Α΄201) "Οργανισμός Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας" η δομή και οι αρμοδιότητες της Διεύθυνσης είναι οι ακόλουθες:
Η Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ναυτικών είναι αρμόδια για την έκδοση κανονισμού λειτουργίας των Δημοσίων Σχολών Εμπορικού Ναυτικού, των προγραμμάτων εκπαίδευσης των σπουδαστών, μετεκπαίδευσης και επιμόρφωσης των ναυτικών, για τη χορήγηση αποδεικτικών ναυτικής ικανότητας, την υλοποίηση μέτρων που αποσκοπούν στην προσέκλυση νέων στο ναυτικό επάγγελμα καθώς και την εποπτεία και έλεγχο καλής λειτουργίας των οικείων Σχολών.
Η Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ναυτικών συγκροτείται από τα εξής Τμήματα:
α. Προγραμματισμού, Κανονισμών και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων
β. Οργάνωσης και Λειτουργίας Σχολών Ε.Ν.
γ. Επιμόρφωσης και Μετεκπαίδευσης Ναυτικών.
δ. Αποδεικτικών Ναυτικής Ικανότητας.
Οι αρμοδιότητες της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Ναυτικών κατανέμονται μεταξύ των Τμημάτων της όπως πιο κάτω:
α. Στο Τμήμα Προγραμματισμού, Κανονισμών και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων
αα)Η μελέτη των συστημάτων ναυτικής εκπαίδευσης άλλων ναυτιλιακών χωρών και εισήγηση μέτρων για την οργάνωση, βελτίωση και εκσυγχρονισμό της βασικής εκπαίδευσης των σπουδαστών καθώς και της μετεκπαίδευσης και επιμόρφωσης των ναυτικών, με ανάλογη προσαρμογή στις διεθνείς απαιτήσεις.
ββ)Η μελέτη ίδρυσης, κατάργησης, συγχώνευσης και χωροταξικής κατανομής των Σχολών Ε.Ν.
γγ)Η επεξεργασία στοιχείων για την είσοδο, εξέλιξη και έξοδο από το ναυτικό επάγγελμα των στελεχών Εμπορικού Ναυτικού και των υποκειμένων σε εκπαίδευση και εξετάσεις κατωτέρων πληρωμάτων και ο προγραμματισμός και η λήψη μέτρων για την κάλυψη των αναγκών της ναυτιλίας σε προσωπικό.
δδ)Η κατάρτιση κανονισμών λειτουργίας και προγραμμάτων εκπαίδευσης των Δημοσίων Σχολών Ε.Ν. και η παροχή σχετικών οδηγιών.
εε)Η επιλογή ή έκδοση, αναμόρφωση και εκσυγχρονισμός όλων γενικά των εκπαιδευτικών κειμένων, βιβλίων και βοηθημάτων για τα διδασκόμενα στις σχολές και στα Κέντρα μαθήματα.
στστ)Η διατύπωση προτάσεων σύστασης των , αναγκαίων θέσεων του διοικητικού εκπαιδευτικού και βοηθητικού προσωπικού των Σχολών Ε.Ν.
ζζ)Ο καθορισμός των προϋποθέσεων εισαγωγής στις σχολές Ε.Ν.
ηη)Η εισήγηση επιμόρφωσης του εκπαιδευτικού προσωπικού σε συνεργασία με την αρμόδια Διεύθυνση.
θθ)Ο χειρισμός των θεμάτων ισοτιμιών τίτλων σπουδών Ναυτικών Σχολών εξωτερικού.
ιι)Η συγκρότηση του Συμβουλίου Ναυτικής Εκπαίδευσης (ΣΝΕ) και η ρύθμιση θεμάτων οργάνωσης και λειτουργίας του.
ιαια)Ο καθορισμός ωρολογίων και αναλυτικών προγραμμάτων των εργαστηριακών ασκήσεων των σπουδαστών, της μορφής, της διάρκειας και των όρων πρακτικής ΄΄άσκησής τους.
β. Στο Τμήμα Οργάνωσης και Λειτουργίας Σχολών Ε.Ν.
αα)Η μελέτη και υλοποίηση μέτρων που αποσκοπούν στην προσέλευση νέων στις παραγωγικές σχολές Ε.Ν. και στην προβολή του θεσμού της Ναυτικής Εκπαίδευσης.
ββ)Η μέριμνα για την εισαγωγή, κατανομή και μετεγγραφή σπουδαστών και μαθητών στις διάφορες μονάδες της Δημόσιας και Ιδιωτικής Ναυτικής Εκπαίδευσης.
γγ)Η εποπτεία και ο έλεγχος λειτουργίας των σχολών, τήρησης των Κανονισμών εκπαίδευσης και Εσωτερικής υπηρεσίας, εφαρμογής των ωρολογίων και αναλυτικών προγραμμάτων.
δδ)Η εισήγηση μέτρων βελτίωσης της ενδιαίτησης, ψυχαγωγίας κοινωνικών εκδηλώσεων και γενικότερα της διαβίωσης των σπουδαστών και μαθητών.
εε)Η διενέργεια τακτικών και έκτακτων εκπαιδευτικών Επιθεωρήσεων.
στστ)Ο προγραμματισμός και η διαδικασία εκτέλεσης των εκπαιδευτικών ταξιδιών σε συνεργασία με τις εφοπλιστικές ενώσεις.
ζζ)Η τήρηση δυναμολογίου σπουδαστών των σχολών Ε.Ν.
ηη)Η θεώρηση και ο έλεγχος των υπηρεσιακών βιβλίων, εντύπων, τίτλων σπουδών και πιστοποιητικών που εκδίδονται από ιδιωτικές σχολικές μονάδες Εμπορικού Ναυτικού.
θθ)Ο έλεγχος του εκπαιδευτικού προσωπικού, του κτιριολογικού, τεχνολογικού και εκπαιδευτικού εξοπλισμού των ιδιωτικών σχολών Ε.Ν.
ιι)Η διενέργεια και ομαλή διεξαγωγή, πτυχιακών και προαγωγικών εξετάσεων από τις ιδιωτικές σχολικές μονάδες.
ιαια)Η φύλαξη του αρχείου των ιδιωτικών σχολών που διέκοψαν τη λειτουργία τους και η έκδοση πιστοποιητικών και βεβαιώσεων.
ιβιβ)Η κατάρτιση, τροποποίηση και εκτέλεση του προϋπολογισμού Κεφαλαίου Ναυτικής Εκπαίδευσης (ΚΝΕ).
ιγιγ)Η μέριμνα για τη σύσταση στο ΥΕΝ και στις δημόσιες σχολές Ε.Ν. παγίων προκαταβολών από το Κεφάλαιο Ναυτικής Εκπαίδευσης (ΚΝΕ).
ιδιδ)Ο χειρισμός θεμάτων που αφορούν στις επιδοτήσεις σπουδαστών.
ιειε)Ο προγραμματισμός των αναγκαίων ειδών εκπαιδευτικού και τεχνολογικού εξοπλισμού των ΔΣΕΝ, η συνδρομή στην εκπόνηση τεχνικοοικονομικών προδιαγραφών, η παρακολούθηση της πραγματοποίησης των προμηθειών και η μέριμνα για τη διάθεση των ειδών και την απογραφή τους.
ιστιστ)Η σύνταξη και παρακολούθηση της εκτέλεσης προγραμμάτων ναυτικής εκπαίδευσης, τα οποία χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
γ.Στο Τμήμα Επιμόρφωσης και Μετεκπαίδευσης Ναυτικών
αα)Η συγκέντρωση στοιχείων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, η μελέτη και εισήγηση μέτρων που αφορούν στις προϋποθέσεις, στα προσόντα και στη διαδικασία απόκτησης των αποδεικτικών ναυτικής ικανότητας, καθώς και στην καθιέρωση νέων αποδεικτικών.
ββ)Ο καθορισμός των εξεταστικών περιόδων για τη χορήγηση των αποδεικτικών ναυτικής ικανότητας.
γγ)Η συγκρότηση των εξεταστικών επιτροπών, η διεξαγωγή των εξετάσεων και η έκδοση και επικύρωση των αποτελεσμάτων.
δδ)Η παρακολούθηση εργασιών διεθνών οργανισμών και η συνεργασία με φορείς εσωτερικού και εξωτερικού σε θέματα χορήγησης αποδεικτικών ναυτικής ικανότητος.
εε)Ο καθορισμός των παρεχομένων δικαιωμάτων εργασίας στους κατόχους αποδεικτικών ναυτικής ικανότητας σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Ναυτικής Εργασίας.
στστ)Η αναγνώριση ξένων διπλωμάτων των υπηρετούντων σε ελληνικά πλοία.
δ. Στο Τμήμα Αποδεικτικών Ναυτικής Ικανότητας.
αα)Η έκδοση αποδεικτικών ναυτικής ικανότητας καθώς και η έκδοση πιστοποιητικών, βεβαιώσεων και αντιγράφων.
ββ)Η τήρηση ατομικών φακέλων, μητρώων, ονομαστικών ευρετηρίων και συναφών στοιχείων των κατόχων αποδεικτικών ναυτικής ικανότητας και η μέριμνα συνεχούς ενημέρωσης αυτών.
γγ)Η μέριμνα για τη διενέργεια εξετάσεων για την απόκτηση των αποδεικτικών ναυτικής ικανότητας.
δδ)Η έκδοση πιστοποιητικών σύμφωνα με την STCW 95.
εε)Η είσπραξη και απόδοση στο Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο (ΝΑΤ) των χρηματικών ποσών από τη διάθεση διατιμημένων εντύπων και ενσήμων, η τήρηση και παρακολούθηση όλων των λογιστικών βιβλίων και παραστατικών. Η διαχείριση λοιπών εσόδων.