Γενικά Αρχεία του Κράτους - Κεντρική Υπηρεσία

Πεδίο Αναγνώρισης

Αναγνωριστικό

GRGSA-CA-

Καθιερωμένη μορφή του Ονόματος

Γενικά Αρχεία του Κράτους - Κεντρική Υπηρεσία

Παράλληλη μορφή(ες) του Ονόματος

  • General State Archives of Greece - Central Service

Άλλες μορφές του ονόματος

  • Γ.Α.Κ. - Κ.Υ.
  • G.S.A. - C.S.

Τύπος

  • Κρατικός αρχειακός φορέας

Πεδίο επικοινωνίας

Τύπος

Διεύθυνση

Οδός

Δάφνης 61, Ψυχικό

Τοποθεσία

Αθήνα

Περιοχή

Αττική

Όνομα Χώρα

Ταχυδρομικός Κωδικός

154 52

Τηλέφωνο

210-6782200

Fax

210-6782215

Email

Σημείωση

Πεδίο περιγραφής

Ιστορικό/Βιογραφικό

Ο ιδρυτικός νόμος Ν.380/1914 «Περί της ιδρύσεως υπηρεσίας των αρχείων του κράτους» ψηφίζεται επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου χάρη στις προσπάθειες του καθηγητή Σπυρίδωνα Λάμπρου και του ιστορικού-ερευνητή Γιάννη Βλαχογιάννη, με σκοπό "την συναγωγήν και εποπτείαν πάντων των δημοσίων αρχείων των περιλαμβανόντων έγγραφα προ πεντηκονταετίας χρονολογούμενα". Πρώτος διευθυντής των Γενικών Αρχείων του Κράτους υπήρξε ο Γιάννης Βλαχογιάννης, ο οποίος δώρισε στα ΓΑΚ την πολύτιμη συλλογή του και πρώτος πρόεδρος της Εφορείας ο Νικόλαος Γ. Πολίτης. Στην υπηρεσία περιέρχονται τα λειτουργούντα Αρχεία των Ιονίων Νήσων, της Κρήτης και της Σάμου.

Γεωγραφικό και πολιτιστικό πλαίσιο

Προέλευση των Καθιερωμένων Αποδόσεων

Ιδρυτικός N.380/1914 «Περί της ιδρύσεως υπηρεσίας των αρχείων του κράτους» (αφορά στην Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) των Γ.Α.Κ.)

Με το Ν.2027/1939 «Περί αναδιοργανώσεως της υπηρεσίας των γενικών Αρχείων του Κράτους», ίδρυση Περιφερειακών Υπηρεσιών με τις επωνυμίες «Μόνιμα Τοπικά Αρχεία» και «Τοπικά Ιστορικά Αρχεία», στην Υπηρεσία περιέρχονται τα λειτουργούντα Αρχεία των Ιονίων Νήσων, της Κρήτης και της Σάμου.

Ο N.1946/1991 «Γενικά Αρχεία του Κράτους και άλλες διατάξεις» καθορίζει το νέο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία των Γ.Α.Κ. μέχρι και σήμερα.

Ν.2909/2001 άρθρο 6 παρ. 14 που αντικαθιστά τα εδάφια α΄ και β΄ της παρ. 1 και την παρ. 3 του άρθρου 20 του Ν. 1946/1991 και αφορά στον Διευθυντή των Γ.Α.Κ.

N.3467/2006, άρθρο 17 που αντικαθιστά την παρ. 14 του άρθρου 6 του Ν.2909/2001 σχετικά με τον Διευθυντή των Γ.Α.Κ.

N.2846/2000 – N.3391/2005, άρθρο 11, με το οποίο η μέχρι τότε αυτοτελής δημόσια Υπηρεσία «Αρχεία Πρωθυπουργού, Υπουργών και της Γενικής Γραμματείας της Κυβέρνησης» (ιδρυτικός Ν.2846/2000) υπάγεται στην Κ.Υ. των Γ.Α.Κ.

Administrative structure

Η Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) των Γ.Α.Κ. λειτουργεί ως Διεύθυνση και διαρθρώνεται ως ακολούθως (βλ. Ν.1946/1991):
α) Τμήμα Γενικού Ευρετηρίου (βλ. άρθρο 11, σ. 3).
β) Τμήμα Σύγχρονων Αρχείων (βλ. άρθρο 12, σ. 3).
γ) Τμήμα Οργάνωσης και Μελετών (βλ. άρθρο 13, σ. 3-4).
δ) Τμήμα Γραμματείας και Λογιστηρίου (βλ. άρθρο 14, σ. 4).
ε) Τμήμα Συντήρησης και Αναπαραγωγής (βλ. άρθρο 15, σ. 4).
στ) Τμήμα Βιβλιοθήκης και Αναγνωστηρίου (βλ. άρθρο 16, σ. 4).

Πολιτικές διαχείρισης και συλλογής αρχείων

Κτίρια

Το στεγαστικό πρόβλημα της Κεντρικής Υπηρεσίας (Κ.Υ.) των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ.), οξύτατο για πολλές δεκαετίες, βρήκε τη λύση του με τη λειτουργία του νέου κτηρίου στο Ψυχικό.

Από την ίδρυση των Γ.Α.Κ., μέχρι τα εγκαίνια του νέου κτηρίου (10.11.2003), η Υπηρεσία στεγάστηκε στο υπόγειο της Ακαδημίας Αθηνών, στο υπόγειο του κτηρίου της Παλαιάς Βουλής, σε διάφορα κτήρια των Αθηνών (κτήριο οδού Θεάτρου, κτήριο οδού Ερμού, κτήριο Καλλιθέας). Για την οικοδόμηση του κτηρίου σε οικόπεδο του ελληνικού δημοσίου καθοριστική υπήρξε η οικονομική συμβολή του Πρόδρομου Αθανασιάδη - Μποδοσάκη.

Το αρχιτεκτονικό σχέδιο του κτηρίου της Κ.Υ. των Γ.Α.Κ., προϊόν της συνεργασίας των αρχιτεκτόνων Δ. Δακανάλη, Σ. Μπουμπιώτη, Α. Τσιγκούνη και Χ. Φλώρου, πήρε το πρώτο βραβείο σε σχετικό πανελλήνιο διαγωνισμό του 1978. Η καθυστέρηση υλοποίησης της μελέτης, εκ των πραγμάτων έθεσε θέμα εκσυγχρονισμού της ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις. Το 1997 εγκρίθηκε η αναπροσαρμογή τμήματος της αρχιτεκτονικής μελέτης και του συνόλου σχεδόν των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Μετά τους σεισμούς του 1999, παρότι δεν υπήρξαν ζημίες, ενισχύθηκε ο στατικός φορέας του κτηρίου και ξεκίνησε η τελευταία φάση ολοκλήρωσης του έργου. Η κατασκευή ουσιαστικά ολοκληρώθηκε στην τριετία 2000-2003 υπό την εποπτεία του ΟΣΚ. Ο εξοπλισμός (κινητές αρχειοθήκες, έπιπλα κτλ.) αποτελεί δωρεά του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Το κτήριο με τις εκσυγχρονισμένες κτηριακές υποδομές σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές στέγασης των αρχείων είναι χτισμένο στην πλαγιά ενός λόφου και έχει πρόσβαση σε τρεις δρόμους. Η Κεντρική Υπηρεσία των ΓΑΚ εξασφαλίζει την απρόσκοπτη και ασφαλή πρόσβαση στο κτήριο των ατόμων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα κινητικότητας.Το ορατό του τμήμα είναι επενδυμένο με λευκό μάρμαρο και έχει μεγάλες επιφάνειες από γυαλί. Έχει δύο εισόδους, 30 θέσεις στάθμευσης και περιμετρικά κήπο με χλοοτάπητα.Η οικοδομή, συνολικού εμβαδού 6.500 μ2, είναι οργανωμένη σε έξι επάλληλες στάθμες (Α-ΣΤ, αρχίζοντας από κάτω): Τα αρχειοστάσια βρίσκονται στις στάθμες Α, B και Γ. Στην πίσω πλευρά της στάθμης Γ ( πάνω από το έδαφος) υπάρχει η είσοδος για το αρχειακό υλικό, ο θάλαμος απεντόμωσης, οι αίθουσες ταξινόμησης και τα εργαστήρια συντήρησης, βιβλιοδεσίας και φωτογράφησης.

Αρχειακές και άλλες συλλογές

Δημόσια αρχεία
Στην Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) των Γ.Α.Κ. διακρίνονται: α) οι μεγάλες κατηγορίες των αρχείων του 19ου αιώνα και συγκεκριμένα της περιόδου του Αγώνα, του Ιωάννη Καποδίστρια, του Όθωνα, του Γεωργίου Α' (με κατά περίπτωση χρονολογικές επικαλύψεις) και β) τα αρχεία του 20ου και 21ου αιώνα, τα οποία προέρχονται από δημόσιες υπηρεσίες τόσο της κεντρικής διοίκησης (Κεντρικές Υπηρεσίες Υπουργείων, Γενικές Γραμματείες) όσο και της αποκεντρωμένης (περιφέρειες, νομαρχίες, δήμοι), καθώς και αρχεία δικαστικών και συμβολαιογραφικών αρχών.

Ιδιωτικά αρχεία και Συλλογές
Οι Μικρές Συλλογές Κ περιλαμβάνουν ιδιωτικές συλλογές, προσωπικά αρχεία, αρχεία οικογενειών και σύμμεικτες συλλογές με ποικίλο περιεχόμενο, με το γράμμα Κ να παραπέμπει στη λέξη “κυτίο”. Εισάγονται στα ΓΑΚ μέσω δωρεάς, αγοράς, παρακαταθήκης, δημόσιας αποστολής, υπηρεσιακής εισαγωγής, κ.ά. Στην πλειοψηφία τους περιέχουν ιδιωτικά αρχεία και συλλογές, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις συναντώνται και δημόσια αρχεία, τα οποία αποκτήθηκαν μέσω αγοράς, δωρεάς, κλπ.

Η Συλλογή Βλαχογιάννη αποτελεί σημαντική συλλογή της Κ.Υ. των Γ.Α.Κ. η οποία αποτελείται από φακέλους εγγράφων, χειρόγραφα, κυτία με θεματικό περιεχόμενο, έντυπα και βιβλιογραφικά δελτία που προέρχονται από την προσωπική συλλογή του ιδρυτή των Γενικών Αρχείων του Κράτους ιστοριοδίφη Γιάννη Βλαχογιάννη (Κατάλογοι Α΄ - ΣΤ΄).

Η Συλλογή των Χειρογράφων των Γ.Α.Κ. αποτελείται από χειρόγραφα εκκλησιαστικού, ιστορικού, νομικού και φιλολογικού περιεχομένου, τα οποία εκτείνονται από τον 11ο μέχρι και τον 19ο αιώνα.

Η Συλλογή Χαρακτικών περιλαμβάνει χάρτες, λιθογραφίες και λευκώματα, μεταξύ των οποίων σημαντική θέση κατέχει η Χάρτα του Ρήγα.

Όλα τα αρχεία, δημόσια και ιδιωτικά, μπορεί να είναι αποτυπωμένα σε ένα ευρύ φάσμα υποστρωμάτων, λυτά έγγραφα, χειρόγραφα βιβλία, φωτογραφίες ή και σε ηλεκτρονική μορφή.

Τα Οπτικοακουστικά αρχεία συνιστούν ιδιαίτερη κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει φωτογραφίες και φωτογραφικά λευκώματα, μαγνητοταινίες, κασέτες ήχου και CD (από αγορές, δωρεές ή δημόσιες αποστολές), ενώ αντίστοιχο υλικό εντοπίζεται και σε άλλα αρχεία και συλλογές, πληροφορία που επισημαίνεται στα εργαλεία έρευνας.

Εργαλεία έρευνας, οδηγοί και δημοσιεύσεις

Πεδίο πρόσβασης

Ωράριο λειτουργίας

Access conditions and requirements

Προσβασιμότητα

Πεδίο υπηρεσιών

Υπηρεσίες έρευνας

Υπηρεσίες αναπαραγωγής

Δημόσιοι χώροι

Πεδίο ελέγχου

Αναγνωριστικό περιγραφής

Αναγνωριστικό φορέα τεκμηρίωσης

Χρησιμοποιούμενοι Κανόνες ή Πρότυπα Περιγραφής

Κατάσταση

Επίπεδο λεπτομέρειας

Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης και διαγραφής

Γλώσσα(ες)

Γραφή(ες)

Πηγές

Σημειώσεις συντήρησης

Σημεία πρόσβασης

Σημεία Πρόσβασης

  • Πρόχειρο

Βασική επικοινωνία

Δάφνης 61, Ψυχικό
Αθήνα, Αττική 154 52