Γενικά Αρχεία του Κράτους - Κεντρική Υπηρεσία

Identity area

Identifier

GRGSA-CA-

Authorized form of name

Γενικά Αρχεία του Κράτους - Κεντρική Υπηρεσία

Parallel form(s) of name

  • General State Archives of Greece - Central Service

Other form(s) of name

  • Γ.Α.Κ. - Κ.Υ.
  • G.S.A. - C.S.

Type

  • Κρατικός αρχειακός φορέας

Contact area

Type

Address

Street address

Δάφνης 61, Ψυχικό

Locality

Αθήνα

Region

Αττική

Country name

Postal code

154 52

Telephone

210-6782200

Fax

210-6782215

Email

Note

Description area

History

Ο ιδρυτικός νόμος Ν.380/1914 «Περί της ιδρύσεως υπηρεσίας των αρχείων του κράτους» ψηφίζεται επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου χάρη στις προσπάθειες του καθηγητή Σπυρίδωνα Λάμπρου και του ιστορικού-ερευνητή Γιάννη Βλαχογιάννη, με σκοπό "την συναγωγήν και εποπτείαν πάντων των δημοσίων αρχείων των περιλαμβανόντων έγγραφα προ πεντηκονταετίας χρονολογούμενα". Πρώτος διευθυντής των Γενικών Αρχείων του Κράτους υπήρξε ο Γιάννης Βλαχογιάννης, ο οποίος δώρισε στα ΓΑΚ την πολύτιμη συλλογή του και πρώτος πρόεδρος της Εφορείας ο Νικόλαος Γ. Πολίτης. Στην υπηρεσία περιέρχονται τα λειτουργούντα Αρχεία των Ιονίων Νήσων, της Κρήτης και της Σάμου.

Geographical and cultural context

Mandates/Sources of authority

Ιδρυτικός N.380/1914 «Περί της ιδρύσεως υπηρεσίας των αρχείων του κράτους» (αφορά στην Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) των Γ.Α.Κ.)

Με το Ν.2027/1939 «Περί αναδιοργανώσεως της υπηρεσίας των γενικών Αρχείων του Κράτους», ίδρυση Περιφερειακών Υπηρεσιών με τις επωνυμίες «Μόνιμα Τοπικά Αρχεία» και «Τοπικά Ιστορικά Αρχεία», στην Υπηρεσία περιέρχονται τα λειτουργούντα Αρχεία των Ιονίων Νήσων, της Κρήτης και της Σάμου.

Ο Ν. 1946/1991 καθορίζει το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ.) (μέχρι και την ψήφιση του νέου Ν. 4610/2019 των Γ.Α.Κ.), σύμφωνα με τον οποίο η Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) διαρθρώνεται σε Τμήματα και ιδρύονται Αρχεία στις έδρες εκείνων των Νομών, που μέχρι τότε δεν υπήρχαν.

2005
Η μέχρι τότε αυτοτελής δημόσια Υπηρεσία «Αρχεία Πρωθυπουργού, Υπουργών και της Γενικής Γραμματείας της Κυβέρνησης» (ιδρυτικός νόμος Ν.2846/2000) υπάγεται στην Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ.) με τον Ν.3391/2005.

Ο Ν. 4610/2019 καθορίζει το νέο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ.), σήμερα.
Η Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) λειτουργεί σε επίπεδο Γενικής Διεύθυνσης και είναι αρμόδια για την εποπτεία και το συντο­νισμό των επιμέρους Διευθύνσεων και Τμημάτων, σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο.

Administrative structure

Η Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) λειτουργεί σε επίπεδο Γενικής Διεύθυνσης, με Προϊστάμενο το Γενικό Διευθυντή (Γ.Δ.) των Γ.Α.Κ.

Είναι αρμόδια για την εποπτεία και το συντο­νισμό των επιμέρους Διευθύνσεων και Τμημάτων, σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, και τη λήψη κάθε είδους μέτρου για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας των Υπηρεσιών.

Οργανόγραμμα Γ.Α.Κ.

Η Γενική Διεύθυνση των Γ.Α.Κ. αποτελείται από τις εξής οργανικές μονάδες:

α) Διεύθυνση Πρόσκτησης και Επεξεργασίας Αρχείων

β) Διεύθυνση Αρχειακής Έρευνας, Προβολής, Επικοι­νωνίας, Συντήρησης και Διατήρησης αρχείων

γ) Διεύθυνση Διοικητικών και Τεχνικών Υπηρεσιών

δ) Διεύθυνση Συντονισμού Περιφερειακών Υπηρεσιών (Π.Υ.), στην οποία υπάγονται τα επιμέρους τμήματα των Π.Υ. των Γ.Α.Κ.

ε) Διεύθυνση Γ.Α.Κ. - Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας, στο οποίο υπάγεται το Τμήμα Αρχείου Χαρτογραφικής Κληρονομιάς (Α.Χ.Α.Κ.), σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 4109/2013 (Α΄ 176)

στ) Διεύθυνση Γ.Α.Κ. – Αρχεία Κέρκυρας, στην οποία υπάγεται και το Αρχειοφυλακείο Παξών, όπως μετονο­μάζεται εφεξής το «Γ.Α.Κ. – Τοπικό Αρχείο Παξών» με έδρα τους Παξούς

ζ) Διεύθυνση Γ.Α.Κ. – Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου.

Records management and collecting policies

Buildings

Το στεγαστικό πρόβλημα της Κεντρικής Υπηρεσίας (Κ.Υ.) των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ.), οξύτατο για πολλές δεκαετίες, βρήκε τη λύση του με τη λειτουργία του νέου κτηρίου στο Ψυχικό.

Από την ίδρυση των Γ.Α.Κ., μέχρι τα εγκαίνια του νέου κτηρίου (10.11.2003), η Υπηρεσία στεγάστηκε στο υπόγειο της Ακαδημίας Αθηνών, στο υπόγειο του κτηρίου της Παλαιάς Βουλής, σε διάφορα κτήρια των Αθηνών (κτήριο οδού Θεάτρου, κτήριο οδού Ερμού, κτήριο Καλλιθέας). Για την οικοδόμηση του κτηρίου σε οικόπεδο του ελληνικού δημοσίου καθοριστική υπήρξε η οικονομική συμβολή του Πρόδρομου Αθανασιάδη - Μποδοσάκη.

Το αρχιτεκτονικό σχέδιο του κτηρίου της Κ.Υ. των Γ.Α.Κ., προϊόν της συνεργασίας των αρχιτεκτόνων Δ. Δακανάλη, Σ. Μπουμπιώτη, Α. Τσιγκούνη και Χ. Φλώρου, πήρε το πρώτο βραβείο σε σχετικό πανελλήνιο διαγωνισμό του 1978. Η καθυστέρηση υλοποίησης της μελέτης, εκ των πραγμάτων έθεσε θέμα εκσυγχρονισμού της ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις. Το 1997 εγκρίθηκε η αναπροσαρμογή τμήματος της αρχιτεκτονικής μελέτης και του συνόλου σχεδόν των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Μετά τους σεισμούς του 1999, παρότι δεν υπήρξαν ζημίες, ενισχύθηκε ο στατικός φορέας του κτηρίου και ξεκίνησε η τελευταία φάση ολοκλήρωσης του έργου. Η κατασκευή ουσιαστικά ολοκληρώθηκε στην τριετία 2000-2003 υπό την εποπτεία του ΟΣΚ. Ο εξοπλισμός (κινητές αρχειοθήκες, έπιπλα κτλ.) αποτελεί δωρεά του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Το κτήριο με τις εκσυγχρονισμένες κτηριακές υποδομές σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές στέγασης των αρχείων είναι χτισμένο στην πλαγιά ενός λόφου και έχει πρόσβαση σε τρεις δρόμους. Η Κεντρική Υπηρεσία των ΓΑΚ εξασφαλίζει την απρόσκοπτη και ασφαλή πρόσβαση στο κτήριο των ατόμων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα κινητικότητας.Το ορατό του τμήμα είναι επενδυμένο με λευκό μάρμαρο και έχει μεγάλες επιφάνειες από γυαλί. Έχει δύο εισόδους, 30 θέσεις στάθμευσης και περιμετρικά κήπο με χλοοτάπητα.Η οικοδομή, συνολικού εμβαδού 6.500 μ2, είναι οργανωμένη σε έξι επάλληλες στάθμες (Α-ΣΤ, αρχίζοντας από κάτω): Τα αρχειοστάσια βρίσκονται στις στάθμες Α, B και Γ. Στην πίσω πλευρά της στάθμης Γ ( πάνω από το έδαφος) υπάρχει η είσοδος για το αρχειακό υλικό, ο θάλαμος απεντόμωσης, οι αίθουσες ταξινόμησης και τα εργαστήρια συντήρησης, βιβλιοδεσίας και φωτογράφησης.

Holdings

Δημόσια αρχεία
Στην Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) των Γ.Α.Κ. διακρίνονται: α) οι μεγάλες κατηγορίες των αρχείων του 19ου αιώνα και συγκεκριμένα της περιόδου του Αγώνα, του Ιωάννη Καποδίστρια, του Όθωνα, του Γεωργίου Α' (με κατά περίπτωση χρονολογικές επικαλύψεις) και β) τα αρχεία του 20ου και 21ου αιώνα, τα οποία προέρχονται από δημόσιες υπηρεσίες τόσο της κεντρικής διοίκησης (Κεντρικές Υπηρεσίες Υπουργείων, Γενικές Γραμματείες) όσο και της αποκεντρωμένης (περιφέρειες, νομαρχίες, δήμοι), καθώς και αρχεία δικαστικών και συμβολαιογραφικών αρχών.

Ιδιωτικά αρχεία και Συλλογές
Οι Μικρές Συλλογές Κ περιλαμβάνουν ιδιωτικές συλλογές, προσωπικά αρχεία, αρχεία οικογενειών και σύμμεικτες συλλογές με ποικίλο περιεχόμενο, με το γράμμα Κ να παραπέμπει στη λέξη “κυτίο”. Εισάγονται στα ΓΑΚ μέσω δωρεάς, αγοράς, παρακαταθήκης, δημόσιας αποστολής, υπηρεσιακής εισαγωγής, κ.ά. Στην πλειοψηφία τους περιέχουν ιδιωτικά αρχεία και συλλογές, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις συναντώνται και δημόσια αρχεία, τα οποία αποκτήθηκαν μέσω αγοράς, δωρεάς, κλπ.

Η Συλλογή Βλαχογιάννη αποτελεί σημαντική συλλογή της Κ.Υ. των Γ.Α.Κ. η οποία αποτελείται από φακέλους εγγράφων, χειρόγραφα, κυτία με θεματικό περιεχόμενο, έντυπα και βιβλιογραφικά δελτία που προέρχονται από την προσωπική συλλογή του ιδρυτή των Γενικών Αρχείων του Κράτους ιστοριοδίφη Γιάννη Βλαχογιάννη (Κατάλογοι Α΄ - ΣΤ΄).

Η Συλλογή των Χειρογράφων των Γ.Α.Κ. αποτελείται από χειρόγραφα εκκλησιαστικού, ιστορικού, νομικού και φιλολογικού περιεχομένου, τα οποία εκτείνονται από τον 11ο μέχρι και τον 19ο αιώνα.

Η Συλλογή Χαρακτικών περιλαμβάνει χάρτες, λιθογραφίες και λευκώματα, μεταξύ των οποίων σημαντική θέση κατέχει η Χάρτα του Ρήγα.

Όλα τα αρχεία, δημόσια και ιδιωτικά, μπορεί να είναι αποτυπωμένα σε ένα ευρύ φάσμα υποστρωμάτων, λυτά έγγραφα, χειρόγραφα βιβλία, φωτογραφίες ή και σε ηλεκτρονική μορφή.

Τα Οπτικοακουστικά αρχεία συνιστούν ιδιαίτερη κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει φωτογραφίες και φωτογραφικά λευκώματα, μαγνητοταινίες, κασέτες ήχου και CD (από αγορές, δωρεές ή δημόσιες αποστολές), ενώ αντίστοιχο υλικό εντοπίζεται και σε άλλα αρχεία και συλλογές, πληροφορία που επισημαίνεται στα εργαλεία έρευνας.

Finding aids, guides and publications

Access area

Opening times

Μέρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή (εκτός των επίσημων αργιών)
Ώρες λειτουργίας: 09:00 - 15:00

Access conditions and requirements

Accessibility

Services area

Research services

Η πρόσβαση στα αρχεία που φυλάσσονται στα Γ.Α.Κ. είναι ελεύθερη, σύμφωνα με τους όρους που αναφέρονται στο νέο Νόμο των Γ.Α.Κ. (Ν.4610/2019) (άρθρ. 194).
Στις περιπτώσεις μελέτης αρχειακού υλικού στο οποίο περιλαμβάνονται ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, οι ερευνητές οφείλουν να συμπληρώσουν τη σχετική υπεύθυνη δήλωση.

Η μελέτη του αρχειακού υλικού γίνεται αποκλειστικά στο χώρο του Αναγνωστηρίου των Γ.Α.Κ.

Reproduction services

Public areas

Control area

Description identifier

Institution identifier

Rules and/or conventions used

Status

Level of detail

Dates of creation, revision and deletion

Language(s)

Script(s)

Sources

Maintenance notes

Access points

Access Points

  • Clipboard

Primary contact

Δάφνης 61, Ψυχικό
Αθήνα, Αττική 154 52