Περιοχή αναγνώρισης
Κωδικός αναγνώρισης της ενότητας περιγραφής
Τίτλος
Χρονολογία(ες)
- 1925-1987 (Δημιουργία)
Επίπεδο περιγραφής
Αρχείο
Μέγεθος και υπόστρωμα της ενότητας περιγραφής (ποσότητα, όγκος ή διαστάσεις)
84 κατάστιχα και φάκελοι, οι οποίοι εκτείνονται σε 5,23 γραμμικά μέτρα (γ.μ.) [χάρτινο υπόστρωμα].
Περιοχή πλαισίου παραγωγής
Όνομα του παραγωγού
Όνομα του παραγωγού
Διοικητική ιστορία
Όνομα του παραγωγού
Διοικητική ιστορία
Όνομα του παραγωγού
Διοικητική ιστορία
Φορέας διατήρησης του αρχείου
Ιστορικό της ενότητας περιγραφής
Πρακτικά Σωματείου Διοικητικών Υπαλλήλων: Το συγκεκριμένο τμήμα του αρχείου εντοπίστηκε οργανικά στο αρχείο του ίδιου του σωματείου και παραδόθηκε επίσημα από τη διοίκησή του στο Τμήμα Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε., προκειμένου να ενταχθεί στη μόνιμη συλλογή του.
Τεκμήρια Συνδέσμου Εργατών Λιμένος Ατμοπλοίων Κύτους Θεσσαλονίκης: Για το συγκεκριμένο αρχειακό σώμα δεν έχει πραγματοποιηθεί διαδικασία πρόσκτησης ή φυσικής μεταβίβασης στην ΟΛΘ Α.Ε. Το υλικό εντοπίστηκε, εξετάστηκε και καταγράφηκε (απογράφηκε) από το προσωπικό του Ιστορικού Αρχείου στον φυσικό του χώρο, παραμένοντας υπό την ξένη ιδιοκτησία και ευθύνη του σωματείου.
Τεκμήρια του Σωματείου Κομιστικής Υπηρεσίας του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ) εντοπίστηκαν αρχικά αποθηκευμένα σε μη διαμορφωμένο βοηθητικό χώρο (δωμάτιο) στην ευρύτερη λιμενική ζώνη, συγκεκριμένα απέναντι από την Αποθήκη 20. Λόγω της θέσης αυτής, το υλικό βρισκόταν εκτεθειμένο στις διακυμάνσεις του λιμενικού περιβάλλοντος πριν από την καταγραφή, τη διάσωση και τη μεταφορά του από το προσωπικό του Γραφείου Ιστορικού Αρχείου.
Διαδικασία πρόσκτησης
Η συγκρότηση της παρούσας αρχειακής ενότητας πραγματοποιήθηκε μέσα από τρεις διακριτές διαδικασίες εντοπισμού, πρόσκτησης και καταγραφής, οι οποίες ορίζουν και το καθεστώς διαχείρισής τους:
Αρχειακό Υλικό Σωματείου Κομιστικής Υπηρεσίας ΟΛΘ: Το υλικό αυτό εντοπίστηκε από το προσωπικό του Ιστορικού Αρχείου σε μη διαμορφωμένο βοηθητικό χώρο (δωμάτιο) στην ευρύτερη λιμενική ζώνη, συγκεκριμένα απέναντι από την Αποθήκη 20. Στη συνέχεια, περισυλλέχθηκε και εντάχθηκε επιχειρησιακά στο πλαίσιο των ενεργειών διάσωσης και συγκέντρωσης των διάσπαρτων ιστορικών αρχείων του λιμένα.
Πρακτικά Σωματείου Διοικητικών Υπαλλήλων: Το συγκεκριμένο αρχειακό σώμα περιήλθε στην κατοχή του Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε. μέσω επίσημης δωρεάς από την ίδια τη διοίκηση του σωματείου, με σκοπό τη μόνιμη φύλαξη, συντήρηση και επιστημονική του ανάδειξη.
Κατάστιχα και Πρακτικά Συνδέσμου Εργατών Λιμένος Ατμοπλοίων Κύτους Θεσσαλονίκης: Για το συγκεκριμένο υλικό δεν έχει πραγματοποιηθεί φυσική πρόσκτηση ή μεταβίβαση κυριότητας στην ΟΛΘ Α.Ε. Τα τεκμήρια ανήκουν νόμιμα στο διάδοχο σωματείο του αρχικού παραγωγού, στα γραφεία του οποίου εντοπίστηκαν και απογράφηκαν in situ (επί τόπου), παραμένοντας υπό την ιδιοκτησία και την ευθύνη του σωματείου αυτού.
Περιοχή περιεχομένου και διάρθρωσης
Παρουσίαση περιεχομένου
Το περιεχόμενο του αρχείου αποτυπώνει ανάγλυφα τη συνδικαλιστική δραστηριότητα, την οικονομική διαχείριση και την καθημερινή οργάνωση της εργασίας των σωματείων λιμενεργατών και υπαλλήλων του λιμένα Θεσσαλονίκης. Τα 84 κατάστιχα και οι φάκελοι της ενότητας ταξινομούνται στις ακόλουθες βασικές θεματικές κατηγορίες τεκμηρίων:
Διοικητική Λειτουργία & Συνδικαλιστική Δράση: Περιλαμβάνονται τα επίσημα πρακτικά συνεδριάσεων των διοικητικών συμβουλίων και των γενικών συνελεύσεων των σωματείων των λιμενεργατών και των υπαλλήλων, τα οποία καταγράφουν τις αποφάσεις, τα αιτήματα και τις διεκδικήσεις των εργαζομένων.
Οικονομική Διαχείριση Σωματείων: Βιβλία ταμείου των σωματείων, καθώς και αναλυτικές καταστάσεις πληρωμών, οι οποίες αποτυπώνουν τις οικονομικές ροές, τις συνδρομές των μελών και τις δαπάνες των συνδικαλιστικών φορέων.
Οργάνωση & Παρακολούθηση της Λιμενικής Εργασίας: Κατάστιχα και ημερήσια έγγραφα που αφορούν τη διαχείριση του εργατικού δυναμικού και τις καθημερινές λειτουργίες του λιμανιού, όπως:
Ημερήσια δελτία κανονικής εργασίας του τακτικού λιμενεργατικού προσωπικού.
Βιβλία ομαδοποιήσεως επίκουρων ή εκτάκτων εργατών, τα οποία αποτυπώνουν τον τρόπο κατανομής της έκτακτης εργασίας στο λιμάνι.
Επιλογές, εκκαθαρίσεις και τελική διατήρηση
Προσθήκες υλικού
Ενδέχεται στο μέλλον να πραγματοποιηθεί σημαντική προσθήκη υλικού μέσω της φυσικής πρόσκτησης των καταστίχων και των πρακτικών (όπως αυτά του Συνδέσμου Εργατών Λιμένος Ατμοπλοίων Κύτους) που σήμερα παραμένουν in situ στα γραφεία των λιμενεργατών. Η ενσωμάτωση αυτή τελεί υπό την προϋπόθεση σχετικής συνεννόησης, συμφωνίας και λήψης απόφασης από κοινού με τη διοίκηση του διάδοχου σωματείου, με σκοπό τη συγκέντρωση και ενιαία διαφύλαξη του συνδικαλιστικού αρχειακού αποθέματος του λιμένα στο κεντρικό Αρχειοστάσιο της ΟΛΘ Α.Ε.
Σύστημα ταξινόμησης
Περιοχή όρων πρόσβασης και χρήσης
Όροι πρόσβασης
Το αρχειακό υλικό που είναι στην κατοχή του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε. είναι προσβάσιμο με μια απλή ψηφιακή ή γραπτή αίτηση στην οποία περιγράφεται ο σκοπός της έρευνας και το ζητούμενο υλικό. Το αρχειακό υλικό που είναι στην κατοχή των σωματείων είναι προσβάσιμο μετά από επικοινωνία με το ΔΣ του Σωματείου.
Όροι αναπαραγωγής
Το αρχειακό υλικό που είναι στην κατοχή του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε. αναπαράγεται με μια απλή ψηφιακή ή γραπτή αίτηση στην οποία περιγράφεται ο σκοπός της έρευνας και το ζητούμενο υλικό.
Για το ψηφιοποιημένο υλικό διατίθενται ψηφιακά αντίγραφα εφόσον πληρούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις προσβασιμότητας..
Για το μη ψηφιοποιημένο υλικό δεν διατίθεται η δυνατότητα φωτοτυπικής αναπαραγωγής, αλλά ελεύθερης φωτογράφησης εφόσον πληρούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις προσβασιμότητας.
Το αρχειακό υλικό που είναι στην κατοχή των σωματείων δεν διατίθεται για αναπαραγωγή από την υπηρεσία.
Γλώσσα(ες) των τεκμηρίων
- Ελληνικά
Αλφάβητο(α) των τεκμηρίων
- Ελληνικό
Σημειώσεις για τη γλώσσα και γραφή των τεκμηρίων
Γλώσσα: Το σύνολο των τεκμηρίων είναι συνταγμένο στην ελληνική γλώσσα. Λόγω του μεγάλου χρονικού εύρους του αρχείου (1925-1987), αποτυπώνεται η γλωσσική εξέλιξη της σύγχρονης ελληνικής γραμματείας και διοίκησης:
Η καθαρεύουσα (εντοπίζεται στα παλαιότερα τεκμήρια, στα επίσημα πρακτικά συνεδριάσεων των μεσοπολεμικών και μεταπολεμικών σωματείων, καθώς και στους επίσημους τίτλους των βιβλίων ταμείου.
Η δημοτική (κυριαρχεί σταδιακά από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως το 1987, τόσο στα ημερήσια δελτία εργασίας και τις καταστάσεις πληρωμών, όσο και στα μεταγενέστερα πρακτικά των σωματείων).
Συστήματα Γραφής:
Χειρόγραφη γραφή: Αποτελεί τον κύριο τρόπο καταγραφής στη συντριπτική πλειονότητα των 84 κατάστιχων (βιβλία ταμείου, βιβλία ομαδοποιήσεως εκτάκτων, ημερήσια δελτία εργασίας, καθώς και τα περισσότερα βιβλία πρακτικών), με καταχωρίσεις από διαφορετικούς γραφείς και μελάνες ανάλογα με την περίοδο.
Μηχανική γραφή (Δακτυλογραφημένα έντυπα): Εντοπίζεται κυρίως στους φακέλους αλληλογραφίας, σε επίσημες καταστάσεις πληρωμών και σε ορισμένα αποσπάσματα πρακτικών των νεότερων δεκαετιών (ιδίως της μεταπολίτευσης).
Πολυτονικό και Μονοτονικό σύστημα: Τα κείμενα ακολουθούν τους κανόνες του πολυτονικού συστήματος.
Φυσικά χαρακτηριστικά και τεχνικές προϋποθέσεις
Κατάσταση Διατήρησης: Τα παλαιότερα κατάστιχα παρουσιάζουν σημαντικές φθορές (ευθραυστότητα, κιτρίνισμα χαρτιού, φθαρμένες ράχες) λόγω πρότερης έκθεσης σε υγρασία. Σε σχετικά σταθερή κατάσταση, με εξαίρεση ορισμένα έντυπα χαμηλής ποιότητας (π.χ. λεπτό αντιγραφικό χαρτί) που εμφανίζουν οξείδωση.
Τεχνικές Απαιτήσεις: Για το προσκτηθέν υλικό, η μελέτη γίνεται μέσω σταθμών εργασίας (PC) του Ιστορικού Αρχείου με τυπικό λογισμικό προβολής εικόνων (PDF/TIFF), ώστε να προστατεύονται τα πρωτότυπα.
Για το υλικό in situ (στα γραφεία των λιμενεργατών), τυχόν εργασίες απαιτούν φορητό εξοπλισμό σάρωσης.
Εργαλεία έρευνας
Περιοχή συμπληρωματικών πηγών
Εντοπισμός πρωτοτύπων
Τα πρωτότυπα τεκμήρια της παρούσας ενότητας βρίσκονται κατανεμημένα σε δύο διαφορετικές τοποθεσίες, ανάλογα με το καθεστώς κυριότητάς τους:
Εντός ΟΛΘ Α.Ε. (Προσκτηθέν υλικό): Τα πρακτικά του Σωματείου Διοικητικών Υπαλλήλων και το αρχειακό υλικό της Κομιστικής Υπηρεσίας φυλάσσονται και προστατεύονται στο κεντρικό Αρχειοστάσιο του Τμήματος Ιστορικού Αρχείου της ΟΛΘ Α.Ε., στον χώρο της Παλιάς Αποθήκης Υλικού εντός της λιμενικής ζώνης.
Εκτός ΟΛΘ Α.Ε. / In situ εντός λιμένα (Μη προσκτηθέν υλικό): Τα κατάστιχα και τα πρακτικά του Συνδέσμου Εργατών Λιμένος Ατμοπλοίων Κύτους Θεσσαλονίκης φυλάσσονται αυτόνομα στα γραφεία εντός λιμένα του διάδοχου σωματείου λιμενεργατών, όπου και πραγματοποιήθηκε η επιτόπια καταγραφή και απογραφή τους.
Εντοπισμός αντιγράφων
Για το Προσκτηθέν Υλικό: Τα ψηφιακά αντίγραφα των τεκμηρίων που έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί είναι αποθηκευμένα στο εταιρικό cloud της ΟΛΘ Α.Ε. και, για επιλεγμένα τμήματα, στον ψηφιακό κατάλογο ICA-AtoM. Η διάθεσή τους στους ερευνητές γίνεται μέσω των σταθμών εργασίας του Ιστορικού Αρχείου, σύμφωνα με τους όρους προσβασιμότητας του Κανονισμού Λειτουργίας.
Για το Μη Προσκτηθέν Υλικό (Γραφεία Λιμενεργατών / Ατμοπλοίων Κύτους): Δεν υφίστανται ψηφιακά ή άλλου τύπου αντίγραφα στο Ιστορικό Αρχείο της ΟΛΘ Α.Ε., καθώς το υλικό δεν έχει ψηφιοποιηθεί. Οι ερευνητές μπορούν να έχουν πρόσβαση αποκλειστικά στα πρωτότυπα τεκμήρια in situ, κατόπιν συνεννόησης με τη διοίκηση του διάδοχου σωματείου. Στο μέλλον, εάν το υλικό προσκτηθεί ή αδειοδοτηθεί η ψηφιοποίησή του, τα ψηφιακά αντίγραφα θα ενσωματωθούν στις υποδομές του ΟΛΘ.
Συμπληρωματικές πηγές / σχετικές ενότητες περιγραφής
Περιοχή παρατηρήσεων
Σημείωση
Η ενότητα αποτελεί θεμελιώδη πρωτογενή πηγή για την κοινωνική και οικονομική ιστορία της Θεσσαλονίκης, καθώς και για την ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος. Μέσα από τα τεκμήρια αυτά είναι δυνατή η μελέτη της εξέλιξης των λιμενεργατικών επαγγελμάτων, της διαστρωμάτωσης του προσωπικού (τακτικοί, επίκουροι, έκτακτοι), των συνθηκών εργασίας, αλλά και της τεχνικής και επιχειρησιακής καθημερινότητας του λιμένα κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα (1925–1987).
Εναλλακτικός(οί) κωδικός(οί) αναγνώρισης
Σημεία πρόσβασης
Τόποι
Ονόματα
Είδη
Περιοχή ελέγχου της περιγραφής
Κωδικός αναγνώρισης περιγραφής
Κωδικός αναγνώρισης του φορέα καθιέρωσης της εγγραφής
Κανόνες και/ή συμβάσεις
ΔΙΠΑΠ (Γ): Διεθνές Πρότυπο Αρχειακής Περιγραφής (Γενικό), Δεύτερη Έκδοση, της Διεθνούς Επιτροπής Αρχείων (ICA - International Council on Archives).
Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης ή κατάργησης της περιγραφής
Δημιουργία:. 2017-01-20
Αναθεώρηση: 2026-05-25
Αλφάβητο(α)
- Ελληνικό
Πηγές
Δελτίο περιγραφής του Φορέα.
Παρατηρήσεις και Όνομα Αρχειονόμου
Κώστας Παλούκης, υπεύθυνος Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε.