Αρχείο GR GL EV 098 - Αρχείο Ηλία Βενέζη

Πεδίο Αναγνώρισης

Κωδικός αναγνώρισης

GR GL EV 098

Τίτλος

Αρχείο Ηλία Βενέζη

Ημερομηνία(ες)

  • 1941-1972 (Δημιουργία)

Επίπεδο περιγραφής

Αρχείο

Μέγεθος και Υπόστρωμα

10 γραμμικά μέτρα

Πεδίο Πλαισίου Παραγωγής

Όνομα παραγωγού

(1904-1973)

Βιογραφικό/Διοικητική Ιστορία

Ο Ηλίας Βενέζης, τέταρτος γιος της οικογένειας του κτηματία Μιχαήλ Μέλλου, γεννήθηκε στο Αϊβαλί (Κυδωνίες) της Μικράς Ασίας. Εκεί είχε μετοικήσει από την Κεφαλονιά ο παππούς του, Δημήτριος Βενέζης, μετά το τέλος της Ελληνικής Επανάστασης. Ενώ το παρωνύμιο Μέλλος είχε επικρατήσει ως επίθετο της οικογένειας, ο συγγραφέας υιοθέτησε το Βενέζης. Σε αυτοβιογραφικό του σημείωμα γράφει ότι γεννήθηκε στο Αϊβαλί το 1904, ενώ άλλα επίσημα έγγραφα πιστοποιούν ως χρονολογία γεννήσεως το 1889. Μεγάλωσε στο Αϊβαλί ως το 1914, οπότε λόγω του διωγμού των Ελλήνων, αναγκάστηκε να καταφύγει με την υπόλοιπη οικογένεια στην πατρίδα της μητέρας του, την Μυτιλήνη. Ο πατέρας και η αδελφή του Αγάπη παρέμειναν στο Αϊβαλί. Στην Μυτιλήνη, παράλληλα με το σχολείο, βοηθούσε την οικογένειά του εργαζόμενος σε ένα φούρνο. Το 1919 επέστρεψε στην πατρίδα του, όπου τελείωσε το γυμνάσιο και διορίστηκε βοηθητικός καλλιγράφος γραμματικός στη Μητρόπολη Κυδωνιών. Στο Αϊβαλί γνώρισε τον Φώτη Κόντογλου και από το 1920 συνεργαζόταν με τα περιοδικά Νέα Ζωή της Σμύρνης και Λόγος της Κωνσταντινούπολης, υπογράφοντας ως Λέλος Βενέζης. Τον Σεπτέμβριο του 1922 εστάλη αιχμάλωτος από τους Τούρκους στα «τάγματα εργασίας» στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Ύστερα από 14 μήνες, ελεύθερος, ξανάσμιξε με την οικογένειά του στην Μυτιλήνη. Το 1926 διορίστηκε υπάλληλος της Εθνικής Τραπέζης, από την οποία μετατάχθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος και το 1932, με μετάθεση, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Στην Μυτιλήνη συνάντησε τον Μυριβήλη και τον λογοτεχνικό κύκλο της Λεσβιακής Άνοιξης. Έγινε συνεργάτης της εφημερίδας Καμπάνα του Μυριβήλη και στην συνέχεια του Ταχυδρόμου των Μυριβήλη και Θείελπη Λευκία, καθώς επίσης και άλλων εφημερίδων και περιοδικών του νησιού. Εκείνη την περίοδο δημοσίευσε στην Καμπάνα μία πρώτη μορφή μέρους του χρονικού της αιχμαλωσίας του στα εργατικά τάγματα της Ανατολής: Το Νούμερο 31328. Το 1928 πήρε το τρίτο βραβείο στον διαγωνισμό διηγήματος της Νέας Εστίας για το διήγημά του «Ο Θάνατος» και το ίδιο έτος κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο Ο Μανώλης Λέκας και άλλα διηγήματα.

Συνελήφθη, δικάστηκε και αθωώθηκε για τις πολιτικές του ιδέες. Την πρώτη φορά στην Μυτιλήνη, διώχθηκε από τον νόμο του «Ιδιωνύμου», επειδή συμμετείχε στην αγωνιστική ομάδα των «Πρωτοπόρων» και την δεύτερη, το 1936, από την δικτατορία Μεταξά. Τέλος, το 1943, συνελήφθη από την γερμανική κατοχή και τέθηκε σε απομόνωση στο «Μπόκ C» των φυλακών Αβέρωφ. Αφορμή στάθηκε η ανάγνωση ενός ποιήματος του Μιστράλ για την ελευθερία, το οποίο διάβασε την 25η Μαρτίου στο προσωπικό της τράπεζας. Αποφυλακίσθηκε με παρέμβαση του αρχιεπισκόπου. Έκτοτε εργάστηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος, από την οποία αποχώρησε όταν εξελέγη Ακαδημαϊκός το 1957. Έγραψε μυθιστορήματα, διηγήματα, ταξιδιωτικά και χρονικά, εκ των οποίων πολλά μεταφράστηκαν στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες. Συμμετείχε σε αποστολές και διεθνή συνέδρια και τιμήθηκε με διακρίσεις όπως: Ανώτερος Ταξιάρχης του Τάγματος του Φοίνικος, Ταξιάρχης του Τάγματος Γεωργίου του Ά και Ταξιάρχης Αξίας της Ιταλικής Δημοκρατίας.

Πέθανε στις 3 Αυγούστου το 1973 στην Αθήνα από καρκίνο του λάρυγγα και του προσώπου. Κηδεύτηκε στον Μόλυβο της Μυτιλήνης.

Έγραψε τα μυθιστορήματα: Γαλήνη (1939), Αιολική γή (1943), Ωκεανός (1956), Το Νούμερο 31328 (1931) και Έξοδος (1950). Τα διηγήματά του δημοσίευσε στα εξής βιβλία: Ο Μανώλης Λέκας κι άλλα διηγήματα (1928), Αιγαίο (1941), Ακήφ (1944), Άνεμοι (1944), Ώρα πολέμου (1946), Οι νικημένοι (1954), Αρχιπέλαγος (1972), Μικρασία χαίρε (1974, διηγήσεις συμβάντων). Δημοσίευσε τις αφηγήσεις: Εφταλού (1972) και Στις ελληνικές θάλασσες (1973) και τα ταξιδιωτικά: Φθινόπωρο στην Ιταλία (1950), Αμερικανική γη (1954), Αργοναύτες (χρονικά και ταξίδια 1961) και Περιηγήσεις (1973). Εξαίρεση στο αφηγηματικό του έργο, αποτελεί το θεατρικό Μπλόκ C, δράμα σε τρεις πράξεις, που παίχθηκε στο Εθνικό Θέατρο το 1945 και εκδόθηκε το επόμενο έτος. Εξέδωσε επίσης τρία ιστορικά βιβλία: Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός (1952), Χρονικόν της Τράπεζας της Ελλάδος (1955) και Εμμανουήλ Τσουδερός, ο πρωθυπουργός της μάχης της Κρήτης και η εποχή του (1966).

Υπήρξε τακτικός συνεργάτης των εφημερίδων Βήμα (1946-1973) και Ακρόπολις (1958-1973) καθώς επίσης και του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας με τις εκπομπές «Σας μιλά ο φίλος σας», «Ξένοι περιηγητές στην Ελλάδα», «Πλοία και θάλασσα».

Από το 1950 ανέλαβε διάφορες υπεύθυνες θέσεις όπως Γ0ενικός Γραμματέας του Διοικητικού Συμβουλίου και διευθύνων Σύμβουλος του Εθνικού Θεάτρου (1950-52), Διοικητικός Διευθυντής και Πρόεδρος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής (1964-67), Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (1960), Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Κοινότητας των Ευρωπαίων Συγγραφέων (1965-66), Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Βασιλικού Εθνικού Ιδρύματος (1966), Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης (1966-70), Πρόεδρος του Φεστιβάλ Κινηματογράφου (1963-66), Πρόεδρος σε κριτικές επιτροπές των Υπουργείων Παιδείας και Προεδρίας (1958-66) και ιδρυτικό μέλος της Ομάδας των 12.

[Πηγές: Η μεσοπολεμική πεζογραφία. Από τον πρώτο ως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (1914-1939), Αθήνα, Σοκόλης, 1992, τομ. Β΄? Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1983, τομ. 2]

Ιστορικό ενότητας περιγραφής

Διαδικασία Πρόσκτησης

Δωρεά Άννας Βενέζη-Κοσμετάτου, 2010

Πεδίο Περιεχομένου και Διάρθρωσης

Παρουσίαση Περιεχόμενου

Το υλικό του Αρχείου Η.Β. αρθρώνεται σε δεκαεννέα θεματικές ενότητες: I. Αρθρογραφία Η.Β. σε ημερήσιο και περιοδικό τύπο II. Ελληνική και Διεθνής Κριτική του έργου Η.Β. IIa. Αναφορές περί του Η.Β. III. Ακαδημία Αθηνών – Υποψηφιότητα για το βραβείο Nobel Λογοτεχνίας IV. Ραδιοφωνικές εκπομπές V. Αλληλογραφία Va. Θεματική Αλληλογραφία Vb. Αλφαβητική Ταξινόμηση VI. Ταξίδια VII. Συμμετοχή του Η.Β. σε Επιτροπές και άλλες δραστηριότητες VIII. Ομιλίες IX. Κινηματογραφικές, τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές διασκευές και θεατρικές παραστάσεις έργων του Η.Β X. Συμμετοχή του Η.Β. σε διεθνείς συναντήσεις λογοτεχνών και ελληνικούς λογοτεχνικούς κύκλους XI. Προσωπικά και οικογενειακά τεκμήρια XII. Εθνικό Θέατρο Ελλάδος XIII. Μεταφράσεις και εκδόσεις έργων του Η.Β. σε ξένες γλώσσες XIV. Εργογραφία XV. Υλικό μετά τον θάνατο του Η.Β. XVI. Δοκίμια αυτοτελών διηγημάτων και αποσπασματικά κείμενα του Η.Β. XVII. Ξενόγλωσσες εκδόσεις έργων του Η.Β. XVIII. Ηχητικές εγγραφές XIX. Ποικίλα Το Αρχείο Η.Β. περιλαμβάνει υλικό από τη σύνολη, πολυσχιδή δραστηριότητα του Η.Β. Εκτός από την κυρίως λογοτεχνική του εργογραφία, τις εκδόσεις των έργων του στην ελληνική γλώσσα καθώς και τις ξενόγλωσσες, όπως και τη σχετική ελληνική και διεθνή κριτική, στο Αρχείο απόκειται και όλο σχεδόν το υλικό από την πολυετή συγγραφική δράση του Η.Β. ως αρθρογράφου στον ημερήσιο αθηναϊκό τύπο, τα εκφωνηθέντα κείμενα από τις συστηματικές ραδιοφωνικές του εκπομπές, τα χειρόγραφα ομιλών του σε διάφορες επετείους και περιστάσεις, τα σχετικά με την εκλογή του στην Ακαδημία Αθηνών, όπως επίσης επιστολές, απολογισμοί, αναφορές κ.α. από την περίοδο που υπηρετούσε ως Διοικητικός Διευθυντής του Οργανισμού Εθνικού Θεάτρου Ελλάδος. Ακόμα, τα χειρόγραφα δοκίμια της συγγραφής του σχετικά με την ιστορία της Τραπέζης της Ελλάδος, στην οποία ο ίδιος επί σειρά ετών υπηρετούσε, όπως επίσης και της συγγραφής του για τον Εμμανουήλ Τσουδερό. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενότητα στην οποία απόκειται υλικό, πάσης φύσεως, από τα Ταξίδια του Η.Β. και δη από εκείνο στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής το 1949. Εξαιρετικής σημασίας είναι και το πολυπληθές επιστολογραφικό υλικό αποκείμενο στην ενότητα Αλληλογραφία, διαθέσιμο αναλυτικά και ανά τεκμήριο, με πλήρη καταγεγραμμένα στοιχεία, ανά επιστολή, στους μελετητές. Παράλληλα, ο μελετητής ανευρίσκει τεκμηριωτικό υλικό αναφορικά με τις θεατρικές, κινηματογραφικές και τηλεοπτικές διασκευές έργων του Η.Β., ηχητικά τεκμήρια όπου καταγράφονται ομιλίες του Η.Β στις Η.Π.Α καθώς και στην Ελλάδα, χειρόγραφα κείμενα των ομιλιών του και τέλος, επιστολές κ.α από τη συμμετοχή του σε ελληνικούς και διεθνείς λογοτεχνικούς κύκλους και συναντήσεις.

Επιλογές, εκκαθαρίσεις και τελική διατήρηση

Προσθήκες Υλικού

Σύστημα Ταξινόμησης

Πεδίο Όρων Πρόσβασης και Χρήσης

Όροι πρόσβασης

Όροι αναπαραγωγής

Γλώσσα των Τεκμηρίων

  • Αγγλικά
  • Ελληνικά

Γραφή του υλικού

Σημειώσεις γλώσσας και γραφής

Φυσικά Χαρακτηριστικά και Τεχνικές απαιτήσεις

Εργαλείο έρευνας

Συμπληρωματικές πηγές:

Εντοπισμός των πρωτότυπων

Εντοπισμός των αντιγράφων

Συνδεόμενες Ενότητες Περιγραφής

Σχετικές αρχειακές περιγραφές

Πεδίο Παρατηρήσεων

Εναλλακτικοί Κωδικοί

Σημεία πρόσβασης

Τοποθεσίες ως Σημεία πρόσβασης

Όνοματα ως Σημεία πρόσβασης

Είδος υλικού ως Σημεία πρόσβασης

Πεδίο ελέγχου εργασιών της περιγραφής

Αναγνωριστικό περιγραφής

Αναγνωριστικό φορέα τεκμηρίωσης

Χρησιμοποιούμενοι Κανόνες ή Πρότυπα Περιγραφής

Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης και διαγραφής

Γραφή(ες)

Παρατηρήσεις και Όνομα Αρχειονόμου

Ο κατάλογος του Αρχείου Ηλία Βενέζη συντάχθηκε από τον Δρα Αλέξη Μάλλιαρη, εκτός της Ενότητας V (Αλληλογραφία), την οποία επεξεργάσθηκε η Δρ. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου.

Πεδίο Πρόσκτησης