Αρχείο GR GL SND 023 - Αρχείο Στέφανου Δραγούμη

Πεδίο Αναγνώρισης

Κωδικός αναγνώρισης

GR GL SND 023

Τίτλος

Αρχείο Στέφανου Δραγούμη

Ημερομηνία(ες)

  • 1855-1920 (Δημιουργία)

Επίπεδο περιγραφής

Αρχείο

Μέγεθος και Υπόστρωμα

278 φάκελοι / 18 γραμμικά μἐτρα

Πεδίο Πλαισίου Παραγωγής

Όνομα παραγωγού

(1842-1923)

Βιογραφικό/Διοικητική Ιστορία

Ο Στέφανος Ν. Δραγούμης, δευτερότοκος γιος του Νικoλάου Μ. Δραγούμη και της Ευφροσύνης, το γένος Στέφ. Γεωργαντά, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1842. Παρακολούθησε τα μαθήματα του Ελληνικού Εκπαιδευτηρίου στην Αθήνα (1855-1857), αλλά τελείωσε το γυμνάσιο στο Παρίσι, όπου σπούδασε Νομικά και πήρε την Licence en Droit (1858-1861). Μετά την επιστροφή του από την Γαλλία το 1861, μπήκε στη δικαστική υπηρεσία και διορίστηκε διαδοχικά πρωτοδίκης στη Σύρο, Τρίπολη, Ζάκυνθο, Κέρκυρα, Μεσολόγγι, Αθήνα, πρόεδρος πρωτοδικών στο Ναύπλιο, Κεφαλονιά, Σύρο και εφέτης στην Αθήνα (1862-1875). Τον Απρίλιο του 1875 διορίστηκε Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, απ’ όπου σε έξι μήνες λόγω διαφωνίας του με τον Υπουργό παραιτήθηκε και άρχισε να δικηγορεί.
Η κατοπινή δημόσια πολιτική σταδιοδρομία του Στέφανου Ν. Δραγούμη παρουσιάζει μία σταθερή ανοδική πορεία σε θέσεις και αξιώματα: Υπουργός Εξωτερικών και Εσωτερικών επί κυβερνήσεων Χ. Τρικούπη (1886-1890, 1892-1893), Πρωθυπουργός και Υπουργός Οικονομικών το 1910, αμέσως μετά το κίνημα στο Γουδί, πρώτος Γενικός Διοικητής Κρήτης και Μακεδονίας (1912-1913) και τέλος Υπουργός Οικονομικών (1915-1916) επί κυβερνήσεων Αλ. Ζαίμη και Στ. Σκουλούδη. Πολιτεύτηκε επίσης ως τρικουπικός στην αρχή και κατόπιν ως ανεξάρτητος και εκλέχθηκε επανειλημμένως βουλευτής Μεγαρίδος (1879-1895), Αττικής και Βοιωτίας (1899-1910) και τέλος Θεσσαλονίκης (1915, 1920).

Η σοβαρότητα, η εργατικότητα, ο πατριωτισμός, σε συνδυασμό με την ευρύτατη μόρφωση και τα ποικίλα ενδιαφέροντα του, χαρακτηρίζουν τη συμμετοχή και τη δράση του στην πολιτική ζωή της χώρας.
Η ευαισθησία του στα εθνικά θέματα και κυρίως στο μακεδονικό τον οδήγησαν ήδη από το 1878 να λάβει ενεργό μέρος στη Μακεδονική επιτροπή και δεν σταμάτησε να προπαγανδίζει και να συντονίζει τις πολιτικές ενέργειες για την προετοιμασία και τη διεξαγωγή του Μακεδονικού αγώνα (1903-1909).Υπήρξε μέλος σημαντικών επιτροπών (Πάγκειος επιτροπή, επιτροπή Ολυμπίων, Συνταγματική Επιτροπή), και πολυάριθμων εταιρειών και συλλόγων. Παράλληλα με τις πολιτικές του δραστηριότητες, που συνοδεύονταν από αγορεύσεις στη Βουλή, μελέτες και αρθρογραφία γύρω από τα μεγάλα εξωτερικά και οικονομικά θέματα, ο Στέφανος Ν. Δραγούμης ασχολήθηκε σοβαρά με θέματα φιλολογικά και αρχαιολογικά.
Μέλος της Αρχαιολογικής και Γλωσσικής εταιρείας, αρθρογράφησε στην Αρχαιολογική Eφημερίδα, στην Αθηνά, στο Mittheilungen des Deutschen Archäologischen Instituts και σε άλλα επιστημονικά περιοδικά με μία πλούσια επιγραφική και φιλολογική θεματολογία. Η σημαντική μελέτη του, με τίτλο Χρονικών Μορέως (τοπωνυμικά-τοπογραφικά-ιστορικά) που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1921 και πραγματεύεται προβλήματα Ιστορικής Γεωγραφίας, αποτελεί το λαμπρό επιστέγασμα των επιστημονικών δραστηριοτήτων του.

Ο Στέφανος Ν. Δραγούμης παντρεύτηκε το 1872 την Ελισάβετ (1851-1931), κόρη του Ιωάννη Κοντογιαννάκη, τραπεζίτη και επίτιμου γενικού προξένου της Ελλάδος στην Πετρούπολη και απέκτησε μαζί της έντεκα παιδιά: τη Ναταλία (1872-1973) σύζυγο Π. Μελά, το Νικόλαο (1874-1933), την Έφη (1875-1964) σύζυγο Ι. Καλλέργη, τη Χαρίκλεια (1876-1966) σύζυγο Ι. Κοκκώνη, τον ΄Ιωνα (1878-1920), την Αλεξάνδρα (1880-1976) σύζυγο Γ. Ξύδη και Α. Κριεζή, τη Ζωή (1882-1964) σύζυγο Julio Palencia, το Μάρκο (1884-1888), τη Μαρία (1866-1939) σύζυγο Μ. Καζούλη, το Φίλιππο (1890-1980) και τον Αλέξανδρο (1891-1977).

Πέθανε σε βαθιά γεράματα, στις 17/30 Σεπτεμβρίου 1923, στην Κηφισιά.

Ιστορικό ενότητας περιγραφής

Διαδικασία Πρόσκτησης

Δωρεά του Φίλιππου Δραγούμη, 1960.

Πεδίο Περιεχομένου και Διάρθρωσης

Παρουσίαση Περιεχόμενου

Η αρχή της πολιτικής σταδιοδρομίας του Στέφανου Ν. Δραγούμη, συμπίπτει και ταυτίζεται με την ανορθωτική προσπάθεια του Χ. Τρικούπη, αλλά συνεχίζεται και μετά το θάνατο του αρχηγού του τρικουπικού κόμματος, τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.
Ως έμπιστος φίλος και συνεργάτης του Χ. Τρικούπη, μέλος των κυβερνήσεών του (1886,1892), θα συμμετάσχει και αυτός στην διαμόρφωση του σύγχρονου νεοελληνικού κράτους και στην ορθολογική, οικονομική και πολιτική του ανάπτυξη.
Τα ιστορικά γεγονότα του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού, είναι καθοριστικά για τη σύγχρονη Ελλάδα. Ο ερευνητής της ιστορικής περιόδου που θα θελήσει να χρησιμοποιήσει το πλούσιο αυτό αρχειακό υλικό, θα παρακολουθήσει τα γεγονότα αυτά να διαγράφονται και να εξελίσσονται μέσα από τις ιδιαίτερες συχνά πτυχές τους.

Πλούσια θεματολογία χαρακτηρίζει το σύνολο του αρχειακού υλικού. Τα μεγάλα εξωτερικά θέματα, όπως το Βουλγαρικό (οι συνέπειες της προσάρτησης της Ανατολικής Ρωμυλίας), το Ρουμανικό (η ελληνορουμανική διαφορά με αφορμή τη δίκη Ζάππα και το θέμα των Κουτσόβλαχων), τα Ελληνοτουρκικά, το Αλβανικό – Ηπειρωτικό, το Κρητικό ζήτημα (αυτονομία και ένωση της Κρήτης), το Μακεδονικό, κατέχουν μία κυρίαρχη θέση στα περιεχόμενα του αρχείου.
Ακολουθούνται από τα οικονομικά θέματα (φορολογικά νομοσχέδια, δημόσια δάνεια, νομισματικά θέματα) και σε άμεση συνάρτηση με αυτά η διανομή γαιών στην Θεσσαλία και η αποκατάσταση των προσφύγων (Θεσσαλικά).
Η υπόθεση Ζάππα (σχέσεις Ελλάδας – Ρουμανίας), η Επιτροπή Ολυμπίων και τα Ολύμπια καθώς και τα φιλολογικά και αρχαιολογικά ενδιαφέροντα του Στέφανου Ν. Δραγούμη, συνθέτουν ένα άλλο μεγάλο θεματολογικό κομμάτι του αρχείου.
Το συναρπαστικό χαρακτηριστικό του αρχειακού αυτού υλικού, είναι η διαχρονικότητα και η συνέχεια σε επίπεδο θεμάτων και προσώπων.

Επιλογές, εκκαθαρίσεις και τελική διατήρηση

Προσθήκες Υλικού

Σύστημα Ταξινόμησης

Ο όγκος και η διάρθρωση του αρχείου καθόρισαν και το είδος του καταλόγου. Πρόκειται για μία αρκετά αναλυτική περιγραφή περιεχομένων, σε επίπεδο φακέλου, υποφακέλου, ενότητας μέσα στον υποφάκελο κλπ. Το αρχείο ήταν ήδη διαρθρωμένο με εσωτερική λογική και λειτουργικότητα και είναι προφανές ότι είχε ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα και αποτελούσε απαραίτητο εργαλείο στον κάτοχό του. Η βασική ταξινόμηση του αρχείου διατηρήθηκε, χωρίς να αποκλείσει ορισμένες συμπληρωματικές επεμβάσεις.

  • Το αρχείο αποτελείται από 278 φακέλους συνολικά.

  • Η αρίθμηση των φακέλων είναι συνεχής.

  • Η αρίθμηση των υποφακέλων είναι ιδιαίτερη για κάθε φάκελο.

  • Η αρίθμηση των εγγράφων δεν είναι συνεχής, αλλά ξεχωριστή για κάθε φάκελο.

  • Η παύλα δηλώνει μια μικρή ενότητα του υποφακέλου και αντιστοιχεί συνήθως σε ό,τι περιλαμβάνεται σε ένα λευκό δίφυλλο.

  • Στον τίτλο του φακέλου προτάσσεται ο τίτλος της ενότητας και ακολουθεί ο τίτλος του συγκεκριμένου φακέλου με τις ακραίες ημερομηνίες του.

  • Όπου υπάρχει μόνο ο αριθμός του φακέλου χωρίς άλλη αναγραφή, εννοείται ότι εντάσσεται στην ίδια ενότητα και έχει τον ίδιο τίτλο με τον προηγούμενο φάκελο.

  • Στις παραπομπές, όταν δεν αναφέρεται τίτλος ενότητας, αλλά μόνο τίτλος φακέλου, εννοείται ότι παραπέμπω σε φάκελο της ίδιας ενότητας.

  • Δεν υπάρχει index κυρίως ονομάτων, γιατί θεώρησα ότι θα επιβάρυνε υπερβολικά σαν όγκος πληροφοριών τον κατάλογο, χωρίς να προσθέτει πολλά στη χρήση του. Εκείνο που ενδεχόμενα θα ήταν σκόπιμο, είναι ένα index κυρίων επιστολογράφων, το οποίο όμως καλύπτεται με την ονομαστική καταγραφή των βασικών αποστολέων, όπου υπάρχουν φάκελοι αλληλογραφίας.

  • Υπάρχει όμως ένα θεματικό index, το οποίο απαρτίζεται από 440 περίπου θεματικές αναγραφές για ολόκληρο το αρχείο τις οποίες θεώρησα άξιες εντοπισμού και μνείας. Η επιλογή έγινε ασφαλώς υποκειμενικά, ωστόσο έγινε προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν σαν κριτήρια η έκταση και η σπουδαιότητα των λημματικών ενοτήτων στην περιγραφή των περιεχομένων.

  • Εδώ βρίσκεται επίσης συγκεντρωμένη η πολιτική και φιλολογική εργογραφία του Στέφανου Ν. Δραγούμη κάτω από τα λήμματα: αγορεύσεις και μελέτες.

Το αρχείο αποτελείται από έντεκα μεγάλες ενότητες, είναι δε οι εξής :

  1. Σπουδές (1855-1857, 1858-1861) – Δικαστική υπηρεσία (1862-1875) – Δικηγόρος (1876-1877).
  2. Υπουργός Εξωτερικών (1886-1890, 1892-1893) – Υπουργός Εσωτερικών (προσωρινή διεύθυνση).
  3. Πρωθυπουργός και Υπουργός Οικονομικών (1910).
  4. Γενικός Διοικητής Κρήτης και Μακεδονίας (1912-1913).
  5. Υπουργός Οικονομικών (1915-1916).
  6. Βουλευτής (Βουλευτής Μεγαρίδος 1879-1895, Αττικής και Βοιωτίας 1899-1910, Θεσσαλονίκης 1915, 1920).
  7. Μακεδονικά – Μακεδονικός αγώνας (Μακεδονική Επιτροπή – επανάσταση 1878, Κίνημα 1896, Μακεδονικός αγώνας).
  8. Πολιτικά Ζητήματα (Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1914, Ευρωπαϊκός 1914-1919, Ζητήματα Entente και Εθνικού Διχασμού 1915-1920).
  9. Επιτροπές – Κληροδοτήματα (Επιτροπή Ολυμπίων, Ζάππειος, Πάγκειος, Συνταγματική κλπ.).
  10. Φιλολογικά – Αρχαιολογικά.
  11. Προσωπικά (διακρίσεις, διπλώματα, αλληλογραφία).

Πεδίο Όρων Πρόσβασης και Χρήσης

Όροι πρόσβασης

Όροι αναπαραγωγής

Γλώσσα των Τεκμηρίων

  • Αγγλικά
  • Γαλλικά
  • Ελληνικά

Γραφή του υλικού

Σημειώσεις γλώσσας και γραφής

Φυσικά Χαρακτηριστικά και Τεχνικές απαιτήσεις

Εργαλείο έρευνας

Συμπληρωματικές πηγές:

Εντοπισμός των πρωτότυπων

Εντοπισμός των αντιγράφων

Συνδεόμενες Ενότητες Περιγραφής

Σχετικές αρχειακές περιγραφές

Πεδίο Παρατηρήσεων

Σημείωση

Έχει ψηφιοποιηθεί ένα μέρος της ως : Φωτογραφίες από τα Ιστορικά Αρχεία της Γενναδείου Βιβλιοθήκης (ψηφιακή συλλογή)

Εναλλακτικοί Κωδικοί

Σημεία πρόσβασης

Τοποθεσίες ως Σημεία πρόσβασης

Είδος υλικού ως Σημεία πρόσβασης

Πεδίο ελέγχου εργασιών της περιγραφής

Αναγνωριστικό περιγραφής

Αναγνωριστικό φορέα τεκμηρίωσης

Χρησιμοποιούμενοι Κανόνες ή Πρότυπα Περιγραφής

Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης και διαγραφής

Γραφή(ες)

Παρατηρήσεις και Όνομα Αρχειονόμου

Την ταξινόμηση του αρχείου και τη σύνταξη του καταλόγου ανέλαβε και επιμελήθηκε η ιστορικός κ. Χριστίνα Βάρδα, 1992.

Πεδίο Πρόσκτησης