Αρχείο Α.Ε. 11/20 - Βασιλικό Θέατρο (αρχειακή ενότητα από τη συλλογή Γιάννη και Γιώργου Ιορδανίδη)

Πεδίο Αναγνώρισης

Κωδικός αναγνώρισης

Α.Ε. 11/20

Τίτλος

Βασιλικό Θέατρο (αρχειακή ενότητα από τη συλλογή Γιάννη και Γιώργου Ιορδανίδη)

Ημερομηνία(ες)

  • 1908-1931 (Δημιουργία)
  • 1898-1908 (Δημιουργία)

Επίπεδο περιγραφής

Αρχείο

Μέγεθος και Υπόστρωμα

4 αρχειακά κουτιά

Πεδίο Πλαισίου Παραγωγής

Όνομα παραγωγού

(1901-1908)

Διοικητική ιστορία

Το κτίριο του Βασιλικού Θεάτρου σχεδιάστηκε από
τον Ερνέστο Τσίλλερ κι η ανέγερσή του έγινε με χορηγίες ομογενών και με πόρους του Δημοσίου. Το Βασιλικόν Θέατρον εγκαινιάστηκε στις 24 Νοεμβρίου 1901, λειτούργησε υπό τον έλεγχο του Γεωργίου Α΄ και έδωσε την τελευταία του παράσταση στις 29 Απριλίου 1908. Πρώτος διευθυντής του τοποθετήθηκε ο Άγγελος Βλάχος, που παραιτήθηκε προτού να ξεκινήσουν οι παραστάσεις. Τον διαδέχτηκε ο επιμελητής
των ανακτόρων Νικόλαος Θων ώς το 1906. Μετά το θάνατο του Θων (Μάρτιος 1906), ο Βλάχος ανέλαβε και πάλι διευθυντής έως τη λήξη της λειτουργίας του Θεάτρου. Γραμματέας του Βασιλικού ήταν ο Στέφανος
Στεφάνου, σκηνοθέτης του ο Θωμάς Οικονόμου από το 1901 έως το τέλος της θεατρικής περιόδου 1905-1906. Τα καθήκοντα του Θωμά Οικονόμου ανέλαβε κατόπιν ο έως τότε κοσμητής σκηνής Χριστόφορος Ταβουλάρης (γιος του ηθοποιού Διονυσίου Ταβουλάρη), υπό την εποπτεία και τον έλεγχο του Άγγελου Βλάχου.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν από το 1908 ώς το 1930 —οπότε το κτίριο έγινε η στέγη του Εθνικού Θεάτρου (το οποίο έδωσε την πρώτη του παράσταση Μάρτιο του 1932)—, η σκηνή της οδού Αγίου Κωνσταντίνου
φιλοξένησε παραγωγές ξένων αλλά και ελληνικών ιδιωτικών θιάσων, μαθητικές και σπουδαστικές παραστάσεις, συναυλίες, φιλανθρωπικές εκδηλώσεις, κύκλους ομιλιών, χορούς συλλόγων και σωματείων.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:
—Ανδρέας Μ. Ανδρεάδης, Το Βασιλικόν Θέατρον (1901-1908), Διάλεξις γενομένη εις τον σύλλογον Παρνασσόν την 10 Ιανουαρίου 1933, Εν Αθήναις, Εκδοτικός οίκος Δημ. Ν. Τζάκα, Στεφ. Δελαγραμμάτικα & σία, 1933.
—Ελίζα Άννα Δελβερούδη, «Θέατρο», στο: Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, Οι απαρχές 1901-1922, Α΄ τόμος, μέρος δεύτερο, Αθήνα, Βιβλιόραμα, 1999, σ. 389-399.
—Michalis Georgiou, The Reception of German Theater in Greece, Establishing a Theatrical Locus Communis: The Royal Theater in Athens (1901-1906), Βερολίνο, Peter Lang, 2019.
—Αντώνης Γλυτζουρής, «Η δημιουργία θέσης σκηνοθέτη στο “Βασιλικόν Θέατρον” (1898-1902)», Μνήμων 18 (1996), σ. 61-88.
—Αντώνης Γλυτζουρής, Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα, Η ανάδυση και η εδραίωση της τέχνης του σκηνοθέτη στο νεοελληνικό θέατρο, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2011, σ. 37-60.
—Σώτος Πετράς, Βασιλικό Θέατρο – Ελληνική Οπερέττα, Ιστορία και ανέκδοτα με 100 εικόνες, Αθήνα, Καλλιτεχνική Βιβλιοθήκη, 1960.
—Λυδία Σαπουνάκη-Δρακάκη, Μαρία Λουίζα Τζόγια Μοάτσου, Η δραματική σχολή του Εθνικού Θεάτρου,
Αθήνα, ΜΙΕΤ, 2011, σ. 77-92.
—Γιάννης Σιδέρης, Ιστορία του νέου ελληνικού θεάτρου 1794-1944, τόμος πρώτος (1794-1908), Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1990, σ. 229-278.
—Γιάννης Σιδέρης, Ιστορία του νέου ελληνικού θεάτρου 1794-1944, τόμος δεύτερος, μέρος πρώτο, Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1999, σ. 134-181.
—Δημήτρης Σπάθης, «Το θέατρο 1901-1922», στο: Βασίλης Παναγιωτόπουλος (επιμ.), Ιστορία του νέου ελληνισμού 1770-2000, 6ος τόμος, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, εφημ. Τα Νέα, 2003, σ. 195-212.
—Δημήτρης Σπάθης, «Θωμάς Οικονόμου», «Οι προσπάθειες για τη σκηνική αξιοποίηση του αρχαίου δράματος. Ο σκηνοθέτης και η παράσταση της Ορέστειας στο Βασιλικό Θέατρο», Από τον Χορτάτση στον Κουν, Μελέτες για το νεοελληνικό θέατρο, Αθήνα, ΜΙΕΤ,
2015, σ. 631-635, 636-671.
— Ελένη Φεσσά-Εμμανουήλ, Η αρχιτεκτονική του ελληνικού θεάτρου, τόμοι Α΄-Β΄. Αθήνα, 1994.
— Θόδωρος Χατζηπανταζής, Διάγραμμα ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2014, σ. 307-338.

Ιστορικό ενότητας περιγραφής

Διαδικασία Πρόσκτησης

Δωρεά Γιάννη Ιορδανίδη, 2013.
Η αρχειακή ενότητα του Βασιλικού Θεάτρου εντοπίστηκε κατά την επεξεργασία της ιδιαίτερα εκτενούς συλλογής των Γιάννη και Γιώργου Ιορδανίδη τον Ιανουάριο του 2020.

Πεδίο Περιεχομένου και Διάρθρωσης

Παρουσίαση Περιεχόμενου

Θεατρικά προγράμματα, έντυπα και χειρόγραφα τεκμήρια από παραγωγές του Βασιλικού Θεάτρου (1901-1908) κι από παραγωγές άλλων θιάσων οι οποίες παρουσιάστηκαν στο Βασιλικό Θέατρο (1901-1929)· αποκόμματα Τύπου που αφορούν το Βασιλικό Θέατρο (1898-1908) και τις χρήσεις του κτιρίου του μετά τη λήξη της λειτουργίας του (1908-1931).

Επιλογές, εκκαθαρίσεις και τελική διατήρηση

Δεν έγινε καμία εκκαθάριση.

Προσθήκες Υλικού

Δεν αναμένονται προσθήκες.

Σύστημα Ταξινόμησης

Χρονολογική ταξινόμηση και σχολιασμένος κατάλογος σε επίπεδο τεκμηρίου (θεατρικά προγράμματα), χρονολογική ταξινόμηση και
περιγραφή σε επίπεδο υποφακέλου (αποκόμματα Τύπου).

Πεδίο Όρων Πρόσβασης και Χρήσης

Όροι πρόσβασης

Δεν υπάρχουν περιορισμοί στην πρόσβαση

Όροι αναπαραγωγής

Γλώσσα των Τεκμηρίων

Γραφή του υλικού

Σημειώσεις γλώσσας και γραφής

Ελληνικά, γαλλικά, ιταλικά

Φυσικά Χαρακτηριστικά και Τεχνικές απαιτήσεις

Εργαλείο έρευνας

Αναλυτική περιγραφή φακέλου/υποφακέλου σε ηλεκτρονική μορφή.

Πεδίο συμπληρωματικών πηγών

Εντοπισμός των πρωτότυπων

Εντοπισμός των αντιγράφων

Συνδεόμενες Ενότητες Περιγραφής

Αρχείο Άγγελου Βλάχου (ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ)
Αρχείο Κωσταντίνου Χατζόπουλου (ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ)
Αρχειακό υλικό του Βασιλικού Θεάτρου υπάρχει επίσης στο (κλειστό) Θεατρικό Μουσείο και στο αρχείο του Εθνικού Θεάτρου

Related descriptions

Πεδίο Παρατηρήσεων

Σημείωση

Το υλικό αποτελεί αρχειακή ενότητα προερχόμενη από τη συλλογή Γιάννη και Γιώργου Ιορδανίδη.

Εναλλακτικοί Κωδικοί

Σημεία πρόσβασης

Τοποθεσίες ως Σημεία πρόσβασης

Όνοματα ως Σημεία πρόσβασης

Σημεία πρόσβασης είδους

Πεδίο ελέγχου εργασιών της περιγραφής

Αναγνωριστικό περιγραφής

Αναγνωριστικό φορέα τεκμηρίωσης

Χρησιμοποιούμενοι Κανόνες ή Πρότυπα Περιγραφής

ΔΙΠΑΠ (Γ) 2ηέκδοση

Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης και διαγραφής

Μάρτιος 2021

Γραφή(ες)

Πηγές

Παρατηρήσεις και Όνομα Αρχειονόμου

Κωνσταντίνα Σταματογιαννάκη

Πεδίο Πρόσκτησης